ಮನೆ ಎಂದರೆ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲ , ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಜೀವನಕಲೆ

ಮನೆ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ಒಂದು ಭೌತಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇವೆ. ವಾಸಿಸಲು ಒಂದು ಸ್ಥಳ, ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಇರುವ ಜಾಗ, ದೈನಂದಿನ ಬದುಕಿನ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಷ್ಟೇ ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಚಿಂತನಾ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ‘ಗೃಹ’ ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ವಾಸಸ್ಥಳವಲ್ಲ; ಅದು ವ್ಯಕ್ತಿ, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮೂಲಭೂತ ಸಂಸ್ಥೆ.

ಭಾರತೀಯ ಜೀವನದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ನೀಡಿರುವ ಮಹತ್ವ ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ, ಗೃಹಸ್ಥ, ವಾನಪ್ರಸ್ಥ ಮತ್ತು ಸನ್ನ್ಯಾಸ ಎಂಬ ಆಶ್ರಮವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮವು ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದ ಒಂದು ಹಂತವಲ್ಲ; ಉಳಿದ ಆಶ್ರಮಗಳಿಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಆಧಾರ ಒದಗಿಸುವ ಕೇಂದ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗೃಹಸ್ಥ ಜೀವನವನ್ನು ಕೇವಲ ಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಉಪಭೋಗದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಅದರ ತಾತ್ವಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ.ಮನೆ ನಡೆಸುವುದು ಎಂದರೆ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಲ್ಲ; ಒಂದು ಜೀವಂತ ಸಂಬಂಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಮತೋಲನದಿಂದ ನಡೆಸುವುದು. ಮನೆ ನಡೆಸುವುದು ಕೇವಲ ಕೆಲಸಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ, ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವ ಜೀವನಕಲೆ.”

ಮನೆ ನಡೆಸುವುದು ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿದಿನದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಮುಗಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವುದು, ಮನೆ ಸ್ವಚ್ಛವಾಗಿಡುವುದು, ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಹಿರಿಯರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದು, ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸುವುದು ,ಇವೆಲ್ಲವೂ ಗೃಹನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಭಾಗಗಳು. ಆದರೆ ಇವುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇದೆ. ಅದು ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು.

ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸ್ವಭಾವವೂ ಒಂದೇ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರ ಆಲೋಚನೆಗಳು, ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳು, ಅಭಿರುಚಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ತಂದೆ-ತಾಯಿ, ಪತಿ-ಪತ್ನಿ, ಅತ್ತೆ-ಸೊಸೆ, ಸಹೋದರ-ಸಹೋದರಿ, ಮಕ್ಕಳು ,ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಜಗತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಎಲ್ಲರೂ ತನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅರಿತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನೂ ಯುದ್ಧವನ್ನಾಗಿ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಗೆಲುವು ಎಂದರೆ ಎದುರಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೌನಗೊಳಿಸುವುದಲ್ಲ; ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುವುದು ಎಂಬ ವಿವೇಕ ಅವನಿಗಿರುತ್ತದೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗೃಹಿಣಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕೇವಲ ‘ಮನೆಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವಳು’ ಎಂಬ ಸೀಮಿತ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದು ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಳವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ. ಅನೇಕ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಗೃಹಿಣಿಯ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದು. ಆಕೆಯ ಮಾತು, ವರ್ತನೆ, ತಾಳ್ಮೆ, ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ರೀತಿ ಮನೆಯ ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಇದರರ್ಥ ಕುಟುಂಬದ ನೆಮ್ಮದಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಗೃಹಿಣಿಯೊಬ್ಬಳದ್ದೇ ಎಂಬುದಲ್ಲ. ಅದು ತಪ್ಪಾದ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯವಾದ ನಿರೀಕ್ಷೆ. ಕುಟುಂಬ ಒಂದು ಸಾಮೂಹಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಪತಿ, ಪತ್ನಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಹಿರಿಯರು ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಸೌಹಾರ್ದತೆ ಸಾಧ್ಯ.

ಇಂದಿನ ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಶ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಜೀವನವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಿದೆ. ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಿವೆ. ಆದರೆ ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ, ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದಷ್ಟೂ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಸಮಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಒಂದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮದೇ ಮೊಬೈಲ್ ಪರದೆಯೊಳಗೆ ಮುಳುಗಿರುವ ದೃಶ್ಯ ಅಪರೂಪವಲ್ಲ.

ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಪರಸ್ಪರ ಮಾತನಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಪರಸ್ಪರ ‘ಮೆಸೇಜ್’ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಿತಿ ಬಂದರೆ, ಮನೆಯ ಭೌತಿಕ ಅಂತರ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಅಂತರ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಟುಂಬದ ನೆಮ್ಮದಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲ; ಒಳಗಿನಿಂದ ಬೆಳೆಯುವ ಸಂವಹನದ ಕೊರತೆ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮನಸ್ಸಿನ ಕೊರತೆ.

ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾತಿಗೂ ತಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೌನವೇ ವಿವೇಕ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಪ್ಪನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಹೇಳುವ ಒಂದು ಸೌಮ್ಯ ಮಾತು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲೂ ‘ನಾನೇ ಸರಿ’ ಎಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವ ಹಠಕ್ಕಿಂತ, ‘ನಮ್ಮ ಸಂಬಂಧ ಉಳಿಯಬೇಕು’ ಎಂಬ ಚಿಂತನೆ ದೊಡ್ಡದು.

ಮನೆಯ ಸಂಸ್ಕಾರವು ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ನೀತಿ, ಶಿಸ್ತು, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ಕುರಿತು ಎಷ್ಟೇ ಉಪದೇಶ ನೀಡಿದರೂ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಆ ಉಪದೇಶಗಳಿಗೆ ಅರ್ಥವಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಮಕ್ಕಳು ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಮಾತಿಗಿಂತ ಅವರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ. ತಂದೆ ತಾಯಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಗೌರವಿಸುತ್ತಾನೆ, ತಾಯಿ ಹಿರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಹೇಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾಳೆ, ಪತಿ-ಪತ್ನಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ತಪ್ಪಾದಾಗ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುತ್ತಾರೆಯೇ, ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮೌನ ಪಾಠಗಳಾಗುತ್ತವೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಮನೆಯೇ ಮಗುವಿನ ಮೊದಲ ಪಾಠಶಾಲೆ; ಕುಟುಂಬವೇ ಅದರ ಮೊದಲ ಸಮಾಜ. ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಅದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕುಟುಂಬದ ಸೌಹಾರ್ದತೆಯನ್ನು ಕೆಡಿಸುವ ಯಾವುದೇ ನಡವಳಿಕೆ ಅದು ಅಹಂಕಾರವಾಗಿರಲಿ, ಅತಿಯಾದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವಾಗಿರಲಿ, ಪರನಿಂದೆಯಾಗಿರಲಿ, ನಿರಂತರ ಟೀಕೆಯಾಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಗಳ ನಡುವೆ ಅನಗತ್ಯ ಭಿನ್ನತೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿರಲಿ ,ಎಷ್ಟೇ ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೊನೆಗೆ ಮನೆಯ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನೇ ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದೇ ನಿಜವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಗೆಲುವು. ಹೊರಗಿನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೇ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದರೂ, ತನ್ನ ಮನೆಯವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಆತ್ಮೀಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ ಆ ಯಶಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಕೊರತೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ವಿಶಾಲವಾದ ಮನೆ, ದುಬಾರಿ ಕಾರು, ಆಧುನಿಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕೇಳುವ ಒಂದು ಮಾತು, ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಒಂದು ಕೈ, ತಪ್ಪಾದಾಗ ತೋರಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ಷಮೆ, ದಣಿದಾಗ ನೀಡುವ ಒಂದು ಸಾಂತ್ವನ ,ಇವೇ ಮನೆಯ ನಿಜವಾದ ಸಂಪತ್ತು.

ಕೊನೆಗೆ, ಮನೆ ಕಟ್ಟಲು ಹಣ ಬೇಕು; ಆದರೆ ಮನೆತನ ಕಟ್ಟಲು ಹೃದಯ ಬೇಕು. ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಸುಲಭ; ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ದಿನನಿತ್ಯದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ; ಆದರೆ ಆ ಕೆಲಸಗಳ ನಡುವೆ ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯ.

ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅರಿತ ಗೃಹಿಣಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನ ಸಹಕಾರದಲ್ಲಿ ಮನೆ ಕೇವಲ ವಾಸಸ್ಥಳವಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಅದು ನೆಮ್ಮದಿಯ ಆಶ್ರಯವಾಗುತ್ತದೆ.ಪ್ರೀತಿಯ ತಾಣವಾಗುತ್ತದೆ.ಸಂಸ್ಕಾರದ ಪಾಠಶಾಲೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ಸಂಬಂಧಗಳ ವಿಶ್ವಾಸದ ನೆಲೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಏರುಪೇರುಗಳ ನಡುವೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮರಳಿ ಬರಲು ಇಷ್ಟವಾಗುವ ನಿಜವಾದ ‘ಮನೆ’ಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಏಕೆಂದರೆ, ಮನೆ ಎಂದರೆ ನಾವು ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ;ನಮ್ಮನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೃದಯಗಳು ಇರುವ ಸ್ಥಳ.ಮನೆ ಕಟ್ಟುವುದು ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವಾದರೆ,ಮನೆತನ ಕಟ್ಟುವುದು ಒಂದು ಮಹಾನ್ ಜೀವನಕಲೆ.