ಬರಕ್ಕೆ ರಾಗಿ ಕೂಡ ಸೋಲುತ್ತಿದೆ – ‘ಬರ ನಿರೋಧಕ’ ಎಂದರೆ ಮಳೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದಲ್ಲ!

ರಾಗಿ, ತೊಗರಿ, ಅಲಸಂದೆ, ಹುರಳಿಕಾಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲ ಬೆಳೆಗಳು ಬರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ರೈತರ ಕೈಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯೂ ಈ ಬಾರಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸವಾಲಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ದೀರ್ಘ ಒಣಹವೆಯ ಪರಿಣಾಮ ರಾಗಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಬೆಳೆಗಳ ಬಿತ್ತನೆ ಪ್ರದೇಶ ಕುಸಿದಿದ್ದು, ಬಿತ್ತಿದ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲೂ ಇಳುವರಿ ಆತಂಕ ಎದುರಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.

ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಾಗಮಂಗಲ ತಾಲೂಕಿನ ಪದವಲಪಟ್ಟಣದ ರೈತ ಶಿವಶೇಖರ್ ಈ ಬಾರಿ ರಾಗಿ ಬಿತ್ತಲು ಮಳೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ಮಳೆ ಬಾರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಹಾಗೂ ಬರ ಸಹಿಷ್ಣು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಅಲಸಂದೆಯನ್ನು ಬಿತ್ತಿದರು. ಆದರೆ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಅಲಸಂದೆಯೂ ಒಣಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. 2025–26ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಸುಮಾರು 20 ಲಕ್ಷ ಟನ್ ರಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಾಲು ಸುಮಾರು 14.7 ಲಕ್ಷ ಟನ್ ಆಗಿತ್ತು. ದೇಶದ ರಾಗಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸುಮಾರು ಶೇ.73ರಷ್ಟು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ವರ್ಷ ಮಂಡ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಗಿ ಬಿತ್ತನೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11ರವರೆಗೆ 63,385 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಗುರಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 1,213 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ರಾಗಿ ಬಿತ್ತನೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಮಂಡ್ಯದಲ್ಲಿ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಶೇ.83 ಹಾಗೂ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೇ.70ರಷ್ಟು ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16ರವರೆಗೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಶೇ.45ರಷ್ಟಿತ್ತು. ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಶೇ.30ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಲವು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿದೆ.

ರಾಗಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಬರ ನಿರೋಧಕವೇ? :  ರಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಬರ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೆಳೆ. ಆದರೆ ಬೀಜ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯಲು ಹಾಗೂ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ತೇವಾಂಶ ಅಗತ್ಯ. ಮಳೆ ವಿಳಂಬವಾದರೆ ರಾಗಿ ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ರೈತರು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಬೆಳೆ ಅಥವಾ ಮೇವಿನ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಗುವುದು ಒಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ಸಿರಿಧಾನ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕಿ ಸಿ. ತಾರಾ ಸತ್ಯವತಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಗಿ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 350–450 ಮಿ.ಮೀ. ನೀರು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಭತ್ತಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 1,200–1,500 ಮಿ.ಮೀ. ಹಾಗೂ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳಕ್ಕೆ 550–650 ಮಿ.ಮೀ. ನೀರು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಮಳೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಕೊರತೆ ರಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ ನೀಡಬಹುದು.

ದಕ್ಷಿಣ ಒಳನಾಡು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿಯೂ ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶದಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆ ರಾಗಿ ಇಳುವರಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ತೇವಾಂಶ ಲಭ್ಯತೆ ಶೇ.58ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯ ಇಳುವರಿಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಸಿಗಬಹುದು; ಶೇ.40ಕ್ಕೆ ಇಳಿದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಇಳುವರಿಯ ಕಾಲುಭಾಗದಷ್ಟೇ ಸಿಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಇದೇ ಚಿತ್ರಣ ನೀಡಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸುಮಾರು ಶೇ.95ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಮಳೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಜುಲೈ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕೊರತೆಯಿಂದ ರೈತರು ರಾಗಿ ನಾಟಿ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕವೂ ಮಳೆ ಸಿಗದೆ ಬೆಳೆ ಒಣಗಿದೆ. ಕೆಲ ರೈತರು ಎರಡು ಬಾರಿ ರಾಗಿ ನಾಟಿ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಇಳುವರಿ ಸಿಗುವ ಭರವಸೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಸಮಸ್ಯೆ ಕೇವಲ ಮಳೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿಲ್ಲ :  ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಠವೆಂದರೆ ‘ಒಟ್ಟು ಮಳೆ ಎಷ್ಟು?’ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ‘ಮಳೆ ಯಾವಾಗ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಬಂತು?’ ಎನ್ನುವುದು ಕೃಷಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವಿದ್ದರೂ ದೀರ್ಘ ಒಣಹವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಮಾದರಿ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಬಿತ್ತನೆ, ಮೊಳಕೆ, ಹೂ ಬಿಡುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕಾಳು ಕಟ್ಟುವ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಈ ಮಳೆಯ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಗಿ ಹೂ ಬಿಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತದಲ್ಲಿ 40–50 ಮಿ.ಮೀ. ಜೀವ ರಕ್ಷಕ ನೀರಾವರಿ ದೊರೆತರೂ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು. ಕೃಷಿ ಭಾಗ್ಯ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಕೃಷಿ ಹೊಂಡ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಿಂಪರಣೆಯಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇಂತಹ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಒದಗಿಸುವುದು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಹುದು.

ರೈತರಿಗೆ ಸಂದೇಶವೇನು..? : ಈ ವರದಿ ನೀಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದೇಶವೆಂದರೆ ‘ಬರ ನಿರೋಧಕ ಬೆಳೆ’ ಎಂದರೆ ‘ಮಳೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ’ ಎಂದಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೆಳೆಗೂ ಮೊಳಕೆ, ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಹೂಬಿಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಾಳು ಕಟ್ಟುವ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತೇವಾಂಶದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಮಳೆ ಆಧಾರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬೆಳೆ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಬಿತ್ತನೆ ಸಮಯದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುವ ಬದಲು, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಳೆ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಆಧರಿಸಿ ಬಿತ್ತನೆ ದಿನಾಂಕ ಬದಲಿಸುವುದು, ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ತಳಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದು, ಪರ್ಯಾಯ ಬೆಳೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕೃಷಿ ಹೊಂಡಗಳ ಮೂಲಕ ಜೀವ ರಕ್ಷಕ ನೀರಾವರಿ ನೀಡುವುದು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ.

Drought conditions in several parts of Karnataka are challenging the assumption that hardy crops such as ragi can withstand severe rainfall deficits. Farmers in Mandya, Tumakuru and other rainfed regions have reported failed sowing, drying crops and repeated losses despite shifting to drought-tolerant alternatives. Experts point out that ragi needs adequate soil moisture during germination and early growth, and that increasingly erratic rainfall with prolonged dry spells followed by intense showers is making traditional crop calendars less reliable. Short-duration varieties, local seed systems, farm ponds and life-saving irrigation during critical crop stages are emerging as important climate-adaptation measures.