ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೆಚ್ಚದಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಚಿತ್ರಕೂಟ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರೈತರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ, ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರೈತರು ರಾಸಾಯನಿಕ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ 2024ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ಮಿಷನ್ (NMNF) ಆರಂಭಿಸಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ₹2,481 ಕೋಟಿ ಬಜೆಟ್ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದೆ. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ಗುಚ್ಛಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮುಕ್ತ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು ಮಿಷನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಚಿತ್ರಕೂಟದ ರೈತರ ಅನುಭವದ ಪ್ರಕಾರ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಗೆ ಬದಲಾದ ನಂತರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಮೇಲಿನ ಖರ್ಚು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕೃಷಿಯಿಂದ ಉಳಿಯುವ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಸತ್ವ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಫಲವತ್ತತೆ ಸುಧಾರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ನೀರು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
ಆದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಗೆ ಬದಲಾಗುವ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರೈತರು ಇಳುವರಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಎದುರಿಸಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪದ್ಧತಿ ಬದಲಿಸುವ ಬದಲು, ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆಯುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ರೈತರು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ್ದೇನು..? : ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಲಾಭವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕೇವಲ ಪ್ರತಿ ಕ್ವಿಂಟಲ್ಗೆ ಸಿಗುವ ಬೆಲೆಯಲ್ಲ. ಒಂದು ಎಕರೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಖರ್ಚಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಎಷ್ಟು ಆದಾಯ ಉಳಿಯಿತು ಎಂಬುದೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ.
ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ, ಕೀಟನಾಶಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಹೊರಗಿನ ಒಳಸುರಿಗಳ ವೆಚ್ಚ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ರೈತರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ನೆರವಾಗಬಹುದು.
ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ “ಇಳುವರಿ ಎಷ್ಟು?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಜೊತೆಗೆ “ಒಟ್ಟು ಖರ್ಚು ಎಷ್ಟು?” ಮತ್ತು “ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯ ಎಷ್ಟು?” ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನೂ ನೋಡಬೇಕು. ಆರಂಭಿಕ ಇಳುವರಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಒಳಸುರಿ ವೆಚ್ಚ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ರೈತನ ನಿವ್ವಳ ಲಾಭದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಬರಬಹುದು.
ಕರ್ನಾಟಕದ ರೈತರೂ ಈ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಬೆಳೆವಾರು ಹಾಗೂ ಪ್ರದೇಶವಾರು ಪ್ರಯೋಗ, ಮಣ್ಣಿನ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುವುದು ಮುಖ್ಯ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಒಂದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಬದಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು. ಒಮ್ಮೆಲೇ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರೆ ಕೃಷಿ ಆದಾಯದ ಮೇಲೂ ಹೊಡೆತ ಬೀಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿ ಬದಲಾವಣೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸಾಗಬೇಕು.
Farmers in Chitrakoot, Uttar Pradesh, are increasingly turning to natural farming to reduce the rising cost of chemical fertilisers and pesticides. Supported by the National Mission on Natural Farming (NMNF), launched in 2024 with a ₹2,481-crore budget, the initiative promotes chemical-free farming through farmer training and cluster-based implementation. Farmers report lower input costs, improved soil health and better profitability, although initial yields may sometimes decline. The broader objective is to build more sustainable, soil-friendly and climate-resilient farming systems across India.
