ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಹೋರಾಡಿದ ಪರಿಸರವಾದಿ ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗೀಲ್ ಇನ್ನಿಲ್ಲ

ದೇಶದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ವರದಿ ನೀಡಿದ್ದ ಮಾಧವ್ ಗಾಡ್ಗೀಳ್ ಇಂದು ವಿಧಿವಶರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಧಿವಶರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ 83 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.

ಭಾರತದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಮಾಧವ ಗಾಡ್ಗಿಲ್ ಅವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರವರ್ತಕ ಕಾರ್ಯದ ಮೂಲಕ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಗುರುತು ಬಿಟ್ಟು, ಜನವರಿ 7,2026 ರಂದು ತಮ್ಮ 83ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಧನಂಜಯ್ ಗಾಡ್ಗಿಲ್ ಅವರ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿ, ಘಟ್ಟಗಳ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದರು. ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನಕ್ಕಾಗಿ ವಿಜ್ಞಾನ, ನೀತಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಜೀವಮಾನದ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಗಾಡ್ಗೀಲ್ ಆಯೋಗದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ:  2010ರಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯವು ಗಾಡ್ಗಿಲ್ ಅವರನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ಗಾಡ್ಗೀಲ್ ಆಯೋಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ 2011 ರ ವರದಿಯು ಆರು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 1,40,000 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ ಘಾಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ 64% ರಷ್ಟು ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ (ESA) ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಧೈರ್ಯದಿಂದ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿತು. ESZ–1 (ಗಣಿಕಾರಿಕೆ, ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಗಳಿಲ್ಲ) ESZ-2 (ನಿರ್ಬಂದಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು) ಮತ್ತು ESZ–3 (ನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ) , 150ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ನಂತರ, ಭೂಕುಸಿತಗಳು, ಪ್ರವಾಹಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ನಷ್ವವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಗ್ರಾಮಸಭೆಯ ವೀಟೋ ಅಧಿಕಾರ, ಸಾವಯವ ಕೃಷಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಅರಣ್ಯ ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು.

ಅಭಿವೃದ್ದಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಪರಿಸರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಕೇರಳದ 2018 ರ ಪ್ರವಾಹದಂತಹ ವಿಪತ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಯು ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿತು. 2013ರಲಿ ಸೌಮ್ಯವಾದ ಕಸ್ತೂರಿರಂಗನ್ ಸಮಿತಿಯು 37% ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ESA ಎಂದು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿತು, ಆದರೆ ಗ್ಯಾಡ್ಗೀಲ್ ಅವರ ದೃಷ್ಟೀಕೋನವು ಘಟ್ಟಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರವ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೋರಾಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿತು.

ಬ್ರಾಡರ್ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾನೂನು :  ಗಾಡ್ಗೀಲ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಪರಿಸರ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಕರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. 1986 ರಲ್ಲಿ ನೀಲಗಿರಿಯನ್ನು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಜೀವಗೋಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ಘೋಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು, ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಿಸಲು ಜನರ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ನೋಂದಣಿಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಕಾಯ್ದೆ, 2002 ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು.

“ದಿಸ್ ಫಿಶರ್ಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಂಡ್ ಇಕಾಲಜಿ” ಮತ್ತು “ಈಕ್ವಿಟಿ” ನಂತಹ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮೂಲಕ, ಗ್ಯಾಡ್ಗಿಲ್ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನ್ಯಾಯಯುತ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿತ ಬಳಕೆಗೆ ವಾದಿಸಿದರು, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿದರು.  ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಪದ್ಮಶ್ರೀ 1992, ಪದ್ಮಭೂಷಣ 2006, ಪರಿಸರ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಟೈಲರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2015 ಮತ್ತುUNEP ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಆರ್ಥ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2024 ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಗೌರವಗಳೊಂದಿಗೆ  ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅವರು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹುಲಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಲ್ಲಿಯೂ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ತಳಮಟ್ಟದ ಪರಿಸರ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದರು.  ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಗಳ ಕಟು ಟೀಕಾಕಾರರಾಗಿದ್ದ ಗಾಡ್ಗೀಲ್ ಕೋಟೆ ಸಂರಕ್ಷಣ ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾ, ಸ್ಥಳಿಯ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜ್ಞಾನದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಒಬ್ಬ ವಿಜ್ಞಾನಿಯ ತತ್ವಬದ್ಧ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪರಿಸರ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಪುನರ್ ರೂಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ.