ಮಾನವನ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತು, ಸೌಲಭ್ಯ, ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲತೆಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ವಿಶಾಲವಾದ ಮನೆ, ಅಪಾರವಾದ ಧನ, ಆಧುನಿಕ ಸವಲತ್ತುಗಳು, ಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸುಖಮಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಾಧನಗಳಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಸಾಧನಗಳು ಇದ್ದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಜೀವನ ಸಾರ್ಥಕವಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವುಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸುವ ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ಅನುಭವಿಸುವ ಮನಸ್ಸು ಇದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅವು ಜೀವನದ ಸಂಪತ್ತಾಗುತ್ತವೆ.
ಭಾರತೀಯ ಚಿಂತನೆಯ ಒಂದು ಮೂಲಭೂತ ಸತ್ಯವೇನೆಂದರೆ “ಯಥಾ ದೃಷ್ಟಿಃ ತಥಾ ಸೃಷ್ಟಿಃ”. ನಾವು ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದನ್ನು ನೋಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯೇ ನಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿರಬಹುದು; ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಅದು ಸ್ವರ್ಗವಾಗಿರಬಹುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಗೆ ಅದು ಕೇವಲ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿರಬಹುದು. ಒಂದೇ ಊಟವನ್ನು ಇಬ್ಬರು ಸೇವಿಸಬಹುದು; ಒಬ್ಬನು ಅದರಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಮತ್ತೊಬ್ಬನು ರುಚಿಯ ಕೊರತೆಯನ್ನೇ ಹುಡುಕಬಹುದು. ವ್ಯತ್ಯಾಸ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ ಅನುಭವಿಸುವ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ.
ಅನ್ನವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಾಯಿಯ ತನಕ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಬಹುದು; ಆದರೆ ತಿನ್ನಬೇಕಾದದ್ದು ಅವನೇ. ಆಹಾರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಅಕ್ಕಿ, ಬೇಳೆ, ತರಕಾರಿ, ಎಣ್ಣೆ, ಮಸಾಲೆ, ಪಾತ್ರೆ, ಒಲೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒದಗಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವ ಮನಸ್ಸೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಆ ಎಲ್ಲ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೂ ಅರ್ಥಹೀನ.
ಇದೇ ನಿಯಮ ಜೀವನಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಸಂಪತ್ತಿನ ಸಾರ್ಥಕ ಬಳಕೆಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಣದಿಂದ ಖರೀದಿಸಲಾಗದು.ಮನೆ ಕಟ್ಟಬಹುದು; ಆದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗದು.ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಅವುಗಳಿಂದ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಪಡೆಯಲಾಗದು.ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು; ಆದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮೀಯತೆಯನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ತುಂಬಲಾಗದು.
ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಮನೋಸ್ಥಿತಿ : ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರಪರಂಪರೆ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಾಮ ಮಾನವಜೀವನದ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳೆಂದು ಅದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಧರ್ಮದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷದ ದೃಷ್ಟಿ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸಂಪತ್ತು ಸ್ವತಃ ದೋಷವಲ್ಲ; ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಅಜ್ಞಾನ, ಅತಿರೇಕದ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಳಕೆಯೇ ಸಮಸ್ಯೆ.
ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ “ತೇನ ತ್ಯಕ್ತೇನ ಭುಂಜೀಥಾಃ” ಎಂಬ ಈಶಾವಾಸ್ಯೋಪನಿಷತ್ತಿನ ವಾಕ್ಯ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಜೀವನದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ತ್ಯಾಗಭಾವದಿಂದ ಅನುಭವಿಸು ಎಂಬ ಅದರ ಅಂತರಾರ್ಥ, ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವುದಲ್ಲ; ಹೊಂದಿರುವುದರ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾದ ಸ್ವಾಮ್ಯಭಾವ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಅದನ್ನು ವಿವೇಕದಿಂದ ಅನುಭವಿಸುವುದು.ನಮ್ಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಸಂಪತ್ತಿನ ಕೊರತೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ; ಸಂಪತ್ತಿನ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದೂ ಹೌದು.
ಇಂದು ಒಂದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ ಹಲವು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಷ್ಟು ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿವೆ. ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಕರಣಗಳಿವೆ; ಅಡುಗೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸಾಧನಗಳಿವೆ; ಮನರಂಜನೆಗೆ ಅನೇಕ ಪರದೆಗಳಿವೆ; ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ವಾಹನಗಳಿವೆ; ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಿದೆ. ಆದರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ ಇಲ್ಲ, ಊಟದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮೀಯತೆ ಇಲ್ಲ, ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸ ಇಲ್ಲ, ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ತೃಪ್ತಿ ಇಲ್ಲ.ಇದು ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ವೈಫಲ್ಯವಲ್ಲ. ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಂಸ್ಕಾರದ ವೈಫಲ್ಯ.
ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗ್ರಂಥಾಲಯವಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ಓದುವ ಅಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಅಲಂಕಾರ ಮಾತ್ರ. ಸಂಗೀತ ಕೇಳಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ಮನಸ್ಸು ಅಶಾಂತವಾಗಿದ್ದರೆ ಸಂಗೀತವೂ ಕೇವಲ ಶಬ್ದ. ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಹಣವಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ಅನುಭವಿಸುವ ಕಣ್ಣುಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೌಂದರ್ಯವೂ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.ಹೀಗಾಗಿ ನಾವು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿರುವುದು ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಇರುವುದನ್ನು ನಾವು ಎಷ್ಟು ಅರಿತುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ , ಎಷ್ಟು ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ , ಅದರಿಂದ ನಮಗೂ, ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನವರಿಗೂ ಎಷ್ಟು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣತೆ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.
ಸಂಪತ್ತಿನ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿಲ್ಲ; ಅದರ ಪ್ರಯೋಜನದಲ್ಲಿ ಇದೆ : ಒಂದು ಹನಿ ನೀರು ಬಾಯಾರಿದವನಿಗೆ ಅಮೃತವಾಗಬಹುದು; ಒಂದು ಕೆರೆ ನೀರು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಬಿದ್ದಿರಬಹುದು. ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮನೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರೆ ಅರಮನೆಯಾಗಬಹುದು; ಅರಮನೆಯೇ ಪರಸ್ಪರ ದ್ವೇಷದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರೆ ಕಾರಾಗೃಹವಾಗಬಹುದು.ಇದನ್ನೇ ಭಾರತೀಯ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದ “ಅತಿಥಿ ದೇವೋ ಭವಃ”, “ವಸುದೈವ ಕುಟುಂಬಕಂ”, “ಪರೋಪಕಾರಾಯ ಫಲಂತಿ ವೃಕ್ಷಾಃ” ಮುಂತಾದ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸುತ್ತವೆ. ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಇರುವ ಸಂಪತ್ತು ನಮ್ಮಲ್ಲೇ ನಿಂತು ಕೊಳೆಯದೆ, ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬದುಕಿಗೆ ಹರಿಯಬೇಕು.
ಮರ ತನ್ನ ಫಲವನ್ನು ತಾನೇ ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ. ನದಿ ತನ್ನ ನೀರನ್ನು ತಾನೇ ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂರ್ಯ ತನ್ನ ಬೆಳಕನ್ನು ತಾನೇ ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಈ ಸರಳ ಧರ್ಮವೇ ನಮಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಾಠ ಹೇಳುತ್ತದೆ ಹೊಂದಿರುವುದರ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಅದರ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸದುಪಯೋಗದಲ್ಲಿ.ಆದರೆ ಸದುಪಯೋಗವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ದಾನ ಮಾಡುವುದಲ್ಲ. ಸ್ವತಃ ಬದುಕನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವುದೂ ಅದರ ಭಾಗವೇ. ಒಳ್ಳೆಯ ಊಟವನ್ನು ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ತಿನ್ನುವುದು, ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದು, ಸ್ನೇಹಿತರೊಂದಿಗೆ ನಗು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಕಲೆ-ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸುವುದು, ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನೋಡುವುದು, ತನ್ನ ಪರಿಶ್ರಮದ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಜೀವನದ ಸಾರ್ಥಕ ಬಳಕೆ.
ಜೀವನವನ್ನು ಮುಂದೂಡುತ್ತಾ ಹೋಗುವುದು ಕೂಡ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಅಪವ್ಯಯ.“ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಳಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತೇನೆ”, “ನಂತರ ಸಮಯ ಸಿಕ್ಕಾಗ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಇರುತ್ತೇನೆ”, “ನಿವೃತ್ತಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಓದುತ್ತೇನೆ”, “ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸರಿಯಾದಾಗ ಸಂತೋಷವಾಗಿರುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಬದುಕನ್ನು ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡುತ್ತಾ ಹೋದರೆ, ಒಂದು ದಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೆಲ್ಲ ಇದ್ದರೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಕಾಲವೂ, ದೇಹವೂ, ಮನಸ್ಸೂ ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಇರದೇ ಹೋಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಜೀವನದ ನಿಜವಾದ ಐಶ್ವರ್ಯವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಹೊಂದಿರುವುದು ಅಲ್ಲ; ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಅರಿತು, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಸರಿಯಾದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಬಳಸುವುದು.
ಅನ್ನದ ಸಮೃದ್ಧಿಗಿಂತ ಹಸಿವಿನ ಅನುಭವ ಮುಖ್ಯ.ಮನೆಯ ವಿಶಾಲತಿಗಿಂತ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಶಾಲತೆ ಮುಖ್ಯ.ಸಂಪತ್ತಿನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಅದರ ಸದುಪಯೋಗ ಮುಖ್ಯ.ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಗಿಂತ ಅವುಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ ತೃಪ್ತಿ ಮುಖ್ಯ. ಬದುಕಿನ ಉದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಬದುಕಿನ ಆಳ ಮುಖ್ಯ. ಹೀಗಾಗಿ“ಸಂಪತ್ತು ಕೈಯಲ್ಲಿರುವುದು ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಅಲ್ಲ;ಅದರ ಸದುಪಯೋಗದ ವಿವೇಕ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ.ಅನ್ನವನ್ನು ಬಾಯಿಯವರೆಗೆ ತಂದುಕೊಡಬಹುದು;ಹಸಿವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಯಾರೂ ಕೊಡಲಾಗದು.ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು;ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬದುಕುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಾವೇ ಕಲಿಯಬೇಕು.”
ಹೊಂದಿರುವುದೇ ಐಶ್ವರ್ಯವಲ್ಲ; ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಸಾರ್ಥಕಗೊಳಿಸುವುದೇ ಐಶ್ವರ್ಯದ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ.
ಕುಮಾರ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ. ಮುಳಿಯಾಲ
