ಬೆಳೆ ಶೇಷಗಳ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು | 10 ಅಂಶಗಳು ಬೆಳೆ ಶೇಷ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ |

ಕೃಷಿ(Agriculture)  ಬೆಳೆ ಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ(residue) ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳಿವೆ.  ಜಮೀನು ಶೇಷಗಳು ಬೆಳೆಯನ್ನು ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಕೃಷಿ ಜಮೀನು ಅಥವಾ ಹಣ್ಣುಗಳ ತೋ ಟದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳು(Waste). ಈ ಶೇಷಗಳು ಎಂದರೆ ಪೈರಿನ ಅಥವಾ ಗಿಡದ ಕಾಂಡಗಳು ಹಾಗೂ ಕೂಳೆತ ಎಲೆಗಳು, ಮತ್ತು ಬೀಜಕೋಶಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಶೇಷವನ್ನು ನೆಲದೊಳಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಉಳಬಹುದು, ಅಥವಾ ಮೊದಲು ಸುಡಬಹುದು. ಜಮೀನು ಶೇಷಗಳ ಉತ್ತಮ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ನೀರಾವರಿಯ(Irrigation) ಫಲಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಲ್ಲದು ಮತ್ತು ಕ್ಷರಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಲ್ಲದು. ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಶೇಷಗಳು ಎಂದರೆ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಉಪಯುಕ್ತ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ವಸ್ತುಗಳು. ಈ ಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಟ್ಟು, ಬೀಜಗಳು, ಬಗಸೆ, ಕಾಕಂಬಿ  ಮತ್ತು ಬೇರುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಇವನ್ನು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಮೇವು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಪೂರಕ ವಸ್ತು, ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟುಗಳ ಇರುವ ಕಾರಣ, ಬೆಳೆ ಶೇಷಗಳನ್ನು ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.

1. ಬೆಳೆ ಶೇಷ ಸಂಯೋಜನೆ: ಬೆಳೆ ಶೇಷದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಲಿಗ್ನಿನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಳಿಕೆಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕೊಳೆಯುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ವಿಘಟನೀಯ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ (ಸಕ್ಕರೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಂತಹವು) ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವವು ವೇಗವಾಗಿ ಕೊಳೆಯುತ್ತವೆ.
2. ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆ: ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕೊಳೆತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಒಡೆಯಲು ಕಾರಣವಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಘಟಕಗಳಾಗಿವೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮಟ್ಟಗಳು ವಿಭಜನೆಯ ದರವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತವೆ. ತೇವಾಂಶ, ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯಂತಹ ಅಂಶಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಕಾರ್ನ್ ಸ್ಟೋವರ್ ಮತ್ತು ಗೋಧಿ ಒಣಹುಲ್ಲಿನಂತಹ ಲಿಗ್ನಿನ್ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ಯುಲೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಳಿಕೆಗಳಿಗೆ, ಸರಿಯಾದ ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಅವನತಿಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ.
3. ತೇವಾಂಶ: ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಘಟನೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡುವ ಕಿಣ್ವಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ತೇವಾಂಶ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಹೆಚ್ಚು ತೇವಾಂಶವು ನೀರು ನಿಲ್ಲುವುದು ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು, ಆದರೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ತೇವಾಂಶವು ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
4. ತಾಪಮಾನ: ಕೆಲವು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನದೊಂದಿಗೆ ವಿಭಜನೆಯ ದರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಚ್ಚಗಿನ ವಾತಾವರಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೇಗವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನವು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.
5. ಆಮ್ಲಜನಕದ ಲಭ್ಯತೆ: ಏರೋಬಿಕ್ ವಿಘಟನೆ (ಆಮ್ಲಜನಕದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ವಿಘಟನೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ ಉಪಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರಿದಾದ ಮಣ್ಣು ಉತ್ತಮ ಆಮ್ಲಜನಕ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಏರೋಬಿಕ್ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.
6. ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಲಭ್ಯತೆ: ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿಗೆ ವಿಘಟನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳು (ಕಾರ್ಬನ್, ಸಾರಜನಕ, ರಂಜಕ, ಇತ್ಯಾದಿ) ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಳೆ ಉಳಿಕೆಗಳ ಕಾರ್ಬನ್-ಟು-ನೈಟ್ರೋಜನ್ (C:N) ಅನುಪಾತವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ; ಕಡಿಮೆ C:N ಅನುಪಾತವು ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ವೇಗಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳು ಸಾರಜನಕವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಶೇಷವನ್ನು ಒಡೆಯುತ್ತವೆ.
7. ಬೇಸಾಯ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆ: ಬೇಸಾಯ ಮತ್ತು ಶೇಷ ಸಂಯೋಜನೆಯಂತಹ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಒಡೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಬಹುದು, ಕೊಳೆಯುವವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಕೊಳೆಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಉಳುಮೆ ಮಾಡುವಿಕೆಯು ನೆಲವನ್ನು ಸವೆತ, ಸಂಕೋಚನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಳಗಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
8. pH ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ: ಮಣ್ಣಿನ pH ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಭಜನೆಯ ದರಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು pH ಮಟ್ಟಗಳು ವಿಭಜನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
9. ಬೆಳೆ ಶೇಷ ನಿರ್ವಹಣೆ: ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ಉಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಲ್ಚ್ ಆಗಿ ಬಿಡುವುದರಿಂದ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶವನ್ನು ಮಿತಗೊಳಿಸುವ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪದರವನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು, ಇದು ವಿಭಜನೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಶೇಷವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪುಡಿ ಮಾಡುವುದು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರವೇಶ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
10. ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿ: ಅಲೋಲೋಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ಕೀಟನಾಶಕಗಳಂತಹ ಬೆಳೆ ಉಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಬಹುದು.

• ಅಂತರ್ಜಾಲ ಮಾಹಿತಿ