ಸಹಕಾರ ಎಂಬ ಈ ಶಬ್ದದಲ್ಲಿ ಇದೆ ಶಕ್ತಿ, ಶ್ರದ್ಧೆ, ಮತ್ತು ಶ್ರೇಯೋಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದೃಷ್ಟಿ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಸಂಧತೆಯ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಚಳವಳಿಯೇ ಸಹಕಾರ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರದ ಈ ತತ್ವವೇ ಸವಾಲಿನಲ್ಲಿದೆ.
ಒಬ್ಬ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ, ಜನಪರ ಮನೋಭಾವದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಾಮಪತ್ರ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಬೆಳೆಗಾರರ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಬೆಂಬಲದ ನಡುವೆಯೇ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಬೇಕಾದ ಸ್ಥಿತಿ ಈ ಒಂದು ಘಟನೆ, ಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಯ ಆಳದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ “ಪಟ್ಟಭದ್ರ ಪ್ರಭಾವಗಳ” ನೆರಳು ಗಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿರುವ संगच्छध्वं सं वदध्वं सं वो मनांसि जानताम् ।(Rig Veda) ಮಂಡಲ 10, ಸೂಕ್ತ 191, ಮಂತ್ರ 2 )“ಸಂಘಚ್ಛಧ್ವಂ ಸಂ ವದಧ್ವಂ ಸಂ ವೋ ಮನಾಂಸಿ ಜಾನತಾಂ” ಎಂಬ ವಾಕ್ಯ ಸಹಕಾರದ ಆತ್ಮಸಾರ. ಅಂದರೆ, ಸಮಾನ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ನಡೆಯುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ಚಿಂತನೆಯೇ ನಿಜವಾದ ಸಹಕಾರ.
ಆದರೆ, ಇಂದಿನ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ತತ್ತ್ವದಿಂದ ದೂರ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಮನುಸ್ಮೃತಿಯ “ಸಹಕಾರ್ಯಂ ಸಫಲಂ ಸ್ಯಾತ್” ಎಂಬ ನುಡಿಯೂ ನಮಗೆ ಸಹಕಾರತತ್ವದ ಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲಾಭಕ್ಕಿಂತ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹಿತ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಆದರೆ ಇಂದು ಅದು ತಲೆಕೆಳಗಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ – ಸಹಕಾರದಿಂದ ಹಿಡಿತದತ್ತ : ಒಮ್ಮೆ ರೈತರ ಶ್ರಮದಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈಗ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ವಲಯಗಳ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕುತ್ತಿರುವುದು ಕಳವಳಕಾರಿ. ಜನಪರ ಧ್ವನಿಗಳು, ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಉತ್ಸಾಹಿಗಳು, ನೈತಿಕ ನಾಯಕತ್ವ ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಸಾಮಾಜಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಹಕಾರದ ಜನನ ತತ್ತ್ವದ ವಿರುದ್ಧದ ಹೆಜ್ಜೆ. ಇದು ಸಹಕಾರದ “ಜನರಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ” ಎನ್ನುವ ತತ್ತ್ವವನ್ನು “ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಜನರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜನರ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ನಿರಾಸೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ರಾಜಕೀಯ ಆಧಿಪತ್ಯ : ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ “ಜನರ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ನಡೆಯುವ ಆಡಳಿತ”. ಆದರೆ ಸಹಕಾರಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವ, ಪರೋಕ್ಷ ಒತ್ತಡ, ಮತ್ತು ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಜನರ ಇಚ್ಛೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನಿಂತಾಗ, ಅದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆತ್ಮದ ವಿರುದ್ಧದ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಮಪತ್ರ ಹಿಂಪಡೆಯುವಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಿರ್ಧಾರವಲ್ಲ , ಅದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಳಗಿನ ಶಕ್ತಿಯ ಸಮೀಕರಣದ ಪ್ರತಿಫಲ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜನರ ಮತದ ಹಕ್ಕು ಒಂದು ನಾಮಮಾತ್ರದ ವಿಧಿ ಆಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.
ಪರಿಣಾಮಗಳು :
- ವಿಶ್ವಾಸದ ಕುಸಿತ: ಜನರು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಗೆ ನಂಬಿಕೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
- ನೈತಿಕ ನಾಯಕತ್ವದ ಕೊರತೆ: ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಬಲದ ಮುಂದೆ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮೌನವಾಗುತ್ತವೆ.
- ಯುವಜನಾಂಗದ ನಿರಾಸೆ: ನಿಜವಾದ ಸೇವೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಡಿಮೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಬೆಳೆದು, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆ ಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಯಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.
- ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶದ ವಿನಾಶ: ಸಹಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳು ನಶಿಸಿಹೋಗಿ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಲಾಭದ ತಳಹದಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಪರಿಹಾರದ ದಿಕ್ಕು :
- ಚುನಾವಣಾ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ: ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲೂ ನಿಯಮ, ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ಮುಕ್ತ ಹಂಚಿಕೆ ಅಗತ್ಯ.
- Code of Cooperative Ethics : ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ನೈತಿಕ ಸಂಹಿತೆಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಬೇಕು.
- ಸದಸ್ಯರ ಶಿಕ್ಷಣ: ಸಹಕಾರದ ತತ್ತ್ವ, ಹಕ್ಕು–ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಬೇಕು.
- ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ: ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯಾಗಬೇಕು; ಪಕ್ಷಾಧಾರಿತ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಂದ ದೂರ ಇರಬೇಕು.
- ಮೌಲ್ಯಮೂಲಕ ನೇತೃತ್ವ: ಸತ್ಯ, ಸೇವೆ, ಸಹಕಾರ, ಸಮಾನತೆ ಈ ನಾಲ್ಕು ಮೌಲ್ಯಗಳು ನಾಯಕತ್ವದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ತತ್ವವಾಗಬೇಕು.
- ಗುರಿ : ಮೌನದಿಂದ ಮೌಲ್ಯಗಳತ್ತ
ಒಬ್ಬ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಹಿಂಪಡೆಯುವ ನಿರ್ಧಾರ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಘಟನೆಯಾದರೂ, ಅದರ ಸಂದೇಶ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿದೆ “ಜನರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮೌನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರತೀ ಕ್ರಮವು ಸಹಕಾರದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ.” ಇದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ನಾವು ಅಪರಾಧ ಹುಡುಕಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅಂತರಂಗದ ಶುದ್ಧತೆ ಹುಡುಕಬೇಕು. ಸಹಕಾರದ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವು ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ ,ನೈತಿಕ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ , ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠೆಯ ಪುನರುತ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇದೆ.
