ಮಳೆ ಬದಲಾಗಿದೆಯೇ? ಪ್ರಕೃತಿ ಬದಲಾಗಿದೆಯೇ? ಅಥವಾ ನಾವೇ ಬದಲಾಗಿದ್ದೇವೆಯೇ?

“ನನ್ನ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಮಳೆ ನೋಡಿಲ್ಲ” ಎನ್ನುವ ಹಿರಿಯರ ಮಾತಿನ ಹಿಂದೆ ಏನಿದೆ? “ನನ್ನ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಮಳೆಯನ್ನು ನೋಡಿಲ್ಲ…”

ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರಿಂದ ಇಂತಹ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಾವು ಪದೇಪದೇ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಿನಗಟ್ಟಲೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಮಳೆ ಈಗ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಲವು ದಿನ ಮಳೆಯೇ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ.

ಹಾಗಾದರೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮಳೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ?  ಹೌದು. ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣ, ಸಮಯ, ತೀವ್ರತೆ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾರಿ ಮಳೆಯನ್ನೂ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಎಲ್ ನಿನೋ, ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನ, ಗಾಳಿಯ ಚಲನೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಬಳಕೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸೇರಿ ಮಳೆಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.

ಒಂದು ಡಿಗ್ರಿ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಹಿಂದೆ ಏನಿದೆ? ಹವಾಮಾನ ವಿಜ್ಞಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೊಂದು ಇಲ್ಲಿದೆ:  ವಾತಾವರಣದ ತಾಪಮಾನ 1 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ಸಮೀಪದ ಗಾಳಿ ತನ್ನೊಳಗೆ ಸುಮಾರು 7% ಹೆಚ್ಚು ನೀರಾವಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕ್ಲಾಸಿಯಸ್–ಕ್ಲಾಪಿರಾನ್ ಸಂಬಂಧ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐಪಿಸಿಸಿ ಪ್ರಕಾರ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಾವಿ ಹವಾಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಭಾರಿ ಮಳೆಯ ಘಟನೆಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಬಹುದು. ಅಂದರೆ,  ಬೆಚ್ಚಗಿನ ವಾತಾವರಣದಿಂದ  ಹೆಚ್ಚು ನೀರಾವಿ ಇದರಿಂದ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರ ಮಳೆ.

ಇದರಿಂದ “ಎಲ್ಲೆಡೆ ಒಟ್ಟು ಮಳೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಮಳೆಯ ಹಂಚಿಕೆ ಅಸಮವಾಗಬಹುದು. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಣ ಅವಧಿ ದೀರ್ಘವಾಗಬಹುದು; ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಮಳೆ ಬೀಳಬಹುದು. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಈಗ “ಮಳೆ ಬಂದಿಲ್ಲ” ಎಂಬ ದೂರು ಮತ್ತು “ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಇಷ್ಟೊಂದು ಮಳೆ!” ಎಂಬ ಅನುಭವ ಎರಡೂ ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಹಾಗಾದರೆ ಮೇಘಸ್ಫೋಟಕ್ಕೆ ಇದೇ ಕಾರಣವೇ? :  ಭಾರಿ ಮಳೆಯ ಘಟನೆಗಳ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಾತಾವರಣದ ತೇವಾಂಶ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಮೇಘಸ್ಫೋಟಕ್ಕೂ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯೇ ನೇರ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.  ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂಪ್ರದೇಶ, ಗಾಳಿಯ ದಿಕ್ಕು, ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶ, ವಾತಾವರಣದ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಮೋಡಗಳ ಚಲನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ನಿರ್ಧಾರಕವಾಗುತ್ತವೆ.

ಹೀಗಾಗಿ “ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಗಾಳಿ 7% ಹೆಚ್ಚು ನೀರಾವಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ” ಎನ್ನುವುದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸರಿಯಾದ ಅಂಶ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು “ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮೇಘಸ್ಫೋಟ” ಎಂದು ಸರಳೀಕರಿಸುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.

 ಸಮುದ್ರ ಬಿಸಿಯಾಗಲು ಕಾರಣವೇನು? ”  ಇಲ್ಲಿಯೇ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಸುಮಾರು 71% ಭಾಗವನ್ನು ಸಾಗರ ಆವರಿಸಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಸಾಗರದ ತಾಪಮಾನ ಏಕೆ ಏರುತ್ತಿದೆ? ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಸಾಗರಗಳು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಭೂಮಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶಾಖದ ಸುಮಾರು 90% ಅನ್ನು ಸಾಗರಗಳು ಹೀರಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕದ ಸರ್ಕಾರಿ ಹವಾಮಾನ ಮಾಹಿತಿಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.  ಹೀಗಾಗಿ “ಭೂಮಿ ಕೇವಲ 29% ಇದ್ದು, ಅದರ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯಿಂದ 71% ಇರುವ ಸಾಗರವೂ ಹೇಗೆ ಬಿಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ,  ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲ. ವಾತಾವರಣ, ಸಾಗರ ಮತ್ತು ಭೂಭಾಗ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶಕ್ತಿ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದೇ ಹವಾಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗಗಳು.

ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹೊರಹೋಗಬೇಕಾದ ಉಷ್ಣ ವಿಕಿರಣದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶಕ್ತಿಯ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವನ್ನು ಸಾಗರಗಳು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.

ಅರಣ್ಯ ಎಷ್ಟು ಇದೆ? :  ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಲ್ಲಿಯೂ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ.  ಎಫ್‌ಎಒನ ಜಾಗತಿಕ ಅರಣ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನದ ಪ್ರಕಾರ, 2020ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಸುಮಾರು 4.06 ಬಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟು ಭೂ ಪ್ರದೇಶದ ಸುಮಾರು 31%.  ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಅರಣ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದರೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಕೇವಲ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅರಣ್ಯನಾಶವು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಳೆ, ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆ, ಮಣ್ಣಿನ ತೇವಾಂಶ, ಭೂಮಿಯ ಉಷ್ಣ ಸಮತೋಲನ, ನೀರಿನ ಹರಿವು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಎಫ್‌ಎಒ ಪ್ರಕಾರ 1990ರಿಂದ 2020ರವರೆಗೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 420 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಇತರ ಭೂಬಳಕೆಗಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅರಣ್ಯನಾಶದ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಮಾಣ ಹಿಂದಿನ ದಶಕಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.  ಆದ್ದರಿಂದ “ಅರಣ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದಲೇ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ” ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನ ಬಳಕೆ, ಭೂಬಳಕೆ ಬದಲಾವಣೆ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಸಾರಿಗೆ, ಕೃಷಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಎಂಬುದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾಹಿತಿ.

ಎಲ್ ನಿನೋ ಏನು ಮಾಡುತ್ತದೆ? :  ಎಲ್ ನಿನೋ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ.  ಎಲ್ ನಿನೋ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಜಾಗತಿಕ ವಾತಾವರಣದ ಚಲನೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬರ, ಮತ್ತಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿವೃಷ್ಟಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಎಲ್ ನಿನೋ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲ.

ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ; ಎಲ್ ನಿನೋ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹವಾಮಾನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು.

ಹಾಗಾದರೆ ನಮ್ಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ 4,500 ಮಿ.ಮೀ. ಮಳೆಯಾದರೂ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಏಕೆ? : ಇದು ಬಹುಶಃ ನಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ. 10 ಮಿ.ಮೀ. ಮಳೆ 1 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದರೆ ಸುಮಾರು 10 ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ 4,500 ಮಿ.ಮೀ. ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಎಂದರೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು. ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇರುವುದು ಅದರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ನೀರು ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ? ಎಷ್ಟು ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತದೆ? ಎಷ್ಟು ಆವಿಯಾಗುತ್ತದೆ? ಎಷ್ಟು ಸಸ್ಯಗಳು ಬಳಸುತ್ತವೆ? ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಮಳೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ನೀರು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಅರಣ್ಯ, ಸಸ್ಯಾವರಣ, ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥ, ಮಣ್ಣಿನ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಪದರಗಳು ಮಳೆಯ ನೀರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನೆಲಕ್ಕೆ ಸೇರುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಮರಗಳಿಂದ ಬೀಳುವ ತರಗೆಲೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಮಣ್ಣಿನ ಸಾವಯವ ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ನೀರು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಮಳೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಷ್ಟೇ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಮಳೆ ಬಿದ್ದ ನೀರನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದೂ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ.

ಮುಂದಿನ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಪ್ರಕೃತಿ ಬದಲಾಗಿದೆಯೇ? ನಾವು ಬದಲಾಗಿದ್ದೇವೆಯೇ? :  ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನಶೈಲಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ನಗರೀಕರಣ, ಸಾರಿಗೆ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಭೂಬಳಕೆ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯನಾಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಿವೆ. ಇವು ಹವಾಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ತಂದಿವೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹವಾಮಾನವೂ ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಮಳೆ ಯಾವಾಗ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಮಳೆ ಬೀಳಬಹುದು. ದೀರ್ಘ ಒಣ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಅತಿವೃಷ್ಟಿ ಬರಬಹುದು. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾಗಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಕೇವಲ “ಪ್ರಕೃತಿ ಬದಲಾಗಿದೆಯೇ?” ಎನ್ನುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ನಾವು ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಈಗ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೇ ಇದು? ಅಥವಾ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಮನುಷ್ಯನೇ ತನ್ನ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾದ ಸಮಯವಿದು? ಬಹುಶಃ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ನಾವು ಕೊಡಬೇಕಾದ ಉತ್ತರ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಮಳೆ ಬಿದ್ದಾಗ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವ ಭೂಮಿ ಎಷ್ಟು ಉಳಿದಿದೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿದೆ.

ಅರಣ್ಯ ಎಷ್ಟು ಉಳಿದಿದೆ? ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಇಂಗಾಲ ಎಷ್ಟು ಉಳಿದಿದೆ? ನದಿಗಳು–ಹಳ್ಳಗಳು ಎಷ್ಟು ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ? ಮಳೆನೀರು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಮೊದಲು ಭೂಮಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಇಂಗುತ್ತದೆ? ಇವುಗಳ ಉತ್ತರವೇ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳ ನೀರು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು.

ಪ್ರತಿದಿನ ಕೃಷಿ-ಗ್ರಾಮೀಣ-ಪರಿಸರ-ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ  ನಮ್ಮ “ದ ರೂರಲ್‌ ಮಿರರ್.ಕಾಂ”WhatsApp Channel  ಫಾಲೋಮಾಡಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡಿ