ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ, ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹಾಗೂ ಯಮುನಾ ನದಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ (Biogas) ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ವೇಗ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. ದೆಹಲಿ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ (MCD) ಗಾಜಿಪುರ ಡೈರಿ ಫಾರ್ಮ್ನಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ 300 ಟನ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಸ್ಥಾವರ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.
ಸುಮಾರು 5 ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿರುವ ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಟೆಂಡರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭವಾಗಲಿದ್ದು, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಸದನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಅನುಮೋದನೆ ಸಿಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿನ ಡೈರಿ ಫಾರ್ಮ್ಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಗೋಮಯ ಹಾಗೂ ಜಾನುವಾರು ತ್ಯಾಜ್ಯವು ಯಮುನಾ ನದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರುವ ಮಾಲಿನ್ಯ ತಗ್ಗಿಸಲು ಈ ಯೋಜನೆ ಮಹತ್ವದ್ದೆಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಯೋಜನೆಯಡಿ ಪ್ರತಿದಿನ 300 ಟನ್ ಗೋಮಯ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಉಪ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನದಿಗೆ ಬಿಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೂ ನೆರವಾಗಲಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಕೃಷಿ-ಗ್ರಾಮೀಣ-ಪರಿಸರ-ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮ “ದ ರೂರಲ್ ಮಿರರ್.ಕಾಂ”WhatsApp Channel ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
ರೈತರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನ : ನಾಂಗ್ಲಿ ಡೈರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರೈತರು ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪಕರಿಂದ ಗೋಮಯ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರತಿ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ಗೋಮಯಕ್ಕೆ 65 ಪೈಸೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆಯೂ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ಉತ್ತೇಜನ ಸಿಗಲಿದೆ.
ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ದೆಹಲಿಯ ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಘಟಕಗಳ ವಿವರ ಹೀಗಿದೆ:
- ಘಾಜಿಪುರ ಹಾಗೂ ಭಲ್ಸ್ವಾ – ಬೃಹತ್ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಘಟಕಗಳು
- ಮಸೂದ್ಪುರ ಮತ್ತು ಮದನ್ಪುರ ಖಾದರ್ – 75 ಟನ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ
- ಸರಿತಾ ವಿಹಾರ್ – 100 ಟನ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ
- ಮಂಗೋಲ್ಪುರಿ – 200 ಟನ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ
- ಪಿತಾಂಪುರ – 100 TPD
- ರೋಹಿಣಿ ಮತ್ತು ಸಾಗರ್ಪುರ – 200 TPD
- ಖಜುರಿ ಖಾಸ್ – 50 TPD
ದೆಹಲಿಯ ಸಮಗ್ರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಒಟ್ಟು 10 ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಘಟಕಗಳು, 9 ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳು ಹಾಗೂ ಡೈರಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸುಧಾರಣೆ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಾಗಿದೆ.
ಮೀನು-ಕೋಳಿ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ : ಇದೇ ವೇಳೆ ಗಾಜಿಪುರದ ಮೀನು ಮತ್ತು ಕೋಳಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಜ್ಯದಿಂದ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಯೋಜನೆ ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಸುಮಾರು 15,000 ಚದರ ಮೀಟರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿರುವ ಈ ಘಟಕಕ್ಕೆ 3.33 ಕೋಟಿ ರೂ. ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚ ಹಾಗೂ ಒಟ್ಟು 6.66 ಕೋಟಿ ರೂ. ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವ ಗೋಪಾಲ್ ರೈ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಯೋಜನೆ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಗಂಟೆಗೆ ಸುಮಾರು 1800 ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿದ್ದು, ತೆರಿಗೆದಾರರ ಹಣದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8 ಕೋಟಿ ರೂ. ಉಳಿತಾಯವಾಗಲಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಗಾಜಿಪುರ ಮೀನು ಮತ್ತು ಕೋಳಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು 10 ರಿಂದ 15 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದನ್ನು ಎಂಸಿಡಿಯ ಭೂಕುಸಿತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಹಾಗೂ ಗೊಬ್ಬರ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಯೋಜನೆಯಡಿ ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ಅಂಗಡಿಗೆ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ವಿಂಗಡಣೆ, ಸಾಗಣೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಟನ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 150 ಕೆಜಿ ಜೈವಿಕ ಗೊಬ್ಬರವೂ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿದೆ.
ನಿಸರ್ಗುಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಕೆ : ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕ ಅನಿಲ ಸ್ಥಾವರ ಆಧಾರಿತ “ನಿಸರ್ಗುಣ” ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ತಜ್ಞರು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಲ್ಫೈಡ್ ತೆಗೆಯುವ ಜೈವಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇರಲಿದೆ. ಯೋಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ IIT, DSIIDC, MCD ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ತಜ್ಞರ ಸಲಹೆ ಪಡೆದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸರ್ಕಾರ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 11.94 ಕೋಟಿ ರೂ. ವೆಚ್ಚ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಹೊಸ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ 4 ರಿಂದ 5 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚ ಮರುಪಡೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.
ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಜಾನುವಾರು ಹಾಗೂ ಆಹಾರ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಈ ಯೋಜನೆಗಳು, ನಗರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶಕ್ಕೇ ಮಾದರಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಯಮುನಾ ನದಿ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ, ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಕಡಿತ, ಹಸಿರು ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯ – ಈ ನಾಲ್ಕು ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸಾಧಿಸಲು ದೆಹಲಿ ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿದಿನ ಕೃಷಿ-ಗ್ರಾಮೀಣ-ಪರಿಸರ-ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮ “ದ ರೂರಲ್ ಮಿರರ್.ಕಾಂ”WhatsApp Channel ಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
Delhi has approved a massive 300 TPD biogas plant at Ghazipur Dairy Farm to process cattle waste and reduce Yamuna pollution. Along with multiple biogas and waste-to-energy projects across the city, Delhi plans to convert dairy, fish, and poultry waste into electricity, biofuel, and organic manure. The initiative aims to improve waste management, cut pollution, support farmers through incentives, and generate green energy sustainably.
