ಕೃಷಿ ಸಂಕಷ್ಟ ಎಂದರೆ ರೈತನ ಸಾಲ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ – ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ರಕ್ಷಣೆಯೂ ಅಗತ್ಯ

ಕೃಷಿ ಬದುಕಿನ ಸಂಕಷ್ಟ ಈಗ ಜಮೀನು ಹೊಂದಿರುವ ರೈತನಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಜಮೀನು ಇಲ್ಲದೆ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸವನ್ನೇ ನಂಬಿಕೊಂಡು ಬದುಕುವ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆಯೂ ಗಂಭೀರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಅಸ್ಥಿರವಾದರೆ ಕೃಷಿಯೂ ಅಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ದಾಖಲೆಗಳ ಬ್ಯೂರೋ (NCRB) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ 2024ರ Accidental Deaths & Suicides in India ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 10,546 ಮಂದಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ 4,633 ರೈತರು/ಕೃಷಿಕರು ಮತ್ತು 5,913 ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ದೇಶದ ಒಟ್ಟು 1,70,746 ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಲಯದ ಪಾಲು ಶೇ.6.2ರಷ್ಟಿದೆ.

ರೈತರಿಗಿಂತ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚು : ಈ ಅಂಕಿ ಹೇಳುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗತಿ ಎಂದರೆ—ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕೃಷಿ ವಲಯದ ಜನರಲ್ಲಿ ರೈತರಿಗಿಂತ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. 2024ರಲ್ಲಿ, ರೈತರು/ಕೃಷಿಕರು 4,633,  ಹಾಗೂ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು 5,913 ಮಂದಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.  ಅಂದರೆ ಕೃಷಿ ವಲಯದ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 56% ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರದ್ದು. 2020ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 47.8% ಇತ್ತು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪಾಲು ಏರಿಕೆಯಾಗಿರುವುದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆದಾಯದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ದಿನಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 28 ಸಾವು : 10,546 ಎಂಬ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಹಂಚಿದರೆ, ದಿನಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 28 ರೈತರು ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದರೆ ಸರಾಸರಿ ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ ಒಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೃಷಿ ವಲಯದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. 2023ರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಸಂಖ್ಯೆ 10,786 ಆಗಿತ್ತು. 2024ರಲ್ಲಿ 10,546ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದ್ದು ಸುಮಾರು 2.2% ಕುಸಿತ. ಇದು ಸತತ ಎರಡನೇ ವರ್ಷದ ಇಳಿಕೆಯಾದರೂ, ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ಇನ್ನೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿದೆ.

ಕೃಷಿ ವಲಯದ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು 2022ರಲ್ಲಿ 11,290ಕ್ಕೆ ಏರಿದ್ದವು. 2024 ರಲ್ಲಿ 10,546 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾದವು. ಆದರೆ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 2019 ರಿಂದ 2024ರವರೆಗೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ 64,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೃಷಿ ವಲಯದ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ 2,971 ಪ್ರಕರಣ :  ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಂಕಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. 2024ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 2,971 ರೈತರು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯಿಂದ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು NCRB ಅಂಕಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.  ಇದು ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 22.6% ಹೆಚ್ಚಳ. ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಕೃಷಿ ವಲಯದ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಾಲು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.

ರಾಜ್ಯವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ 3,824 ಪ್ರಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಕರ್ನಾಟಕ 2,971 ಪ್ರಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ನಂತರ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ 835, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ 780 ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡು 503 ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಂಕಿ ಏಕೆ ಹೆಚ್ಚು? :  NCRB ಅಂಕಿಅಂಶವು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾರಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಉದ್ಯೋಗ/ವೃತ್ತಿಯ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.  ಆದ್ದರಿಂದ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಲಯದ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗಳು ಏರಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಲ, ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ, ಬೆಲೆ ಕುಸಿತ ಅಥವಾ ಹವಾಮಾನವೇ ನೇರ ಕಾರಣ ಎಂದು ಈ ಅಂಕಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.  ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ, ಕಬ್ಬು ಮುಂತಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಪಾಯ ಹೊಂದಿರುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವುದನ್ನು NCRB ವರದಿ ಗಮನಿಸಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಕಷ್ಟ ಏಕೆ ಮುಖ್ಯ? : ಇದು ಈ ವರದಿಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂದೇಶ.  ಜಮೀನು ಇಲ್ಲದ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕನ ಆದಾಯ ಬಹುತೇಕ ದಿನಗೂಲಿ ಕೆಲಸದ ಲಭ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ.  ಮಳೆ ವಿಫಲವಾದರೆ ಕೆಲಸ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು.  ಬೆಳೆ ವಿಫಲವಾದರೆ ಕೆಲಸದ ದಿನಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು.  ಕೃಷಿ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಕೆಲವು ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಮಾನವಶಕ್ತಿ ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು.

NSOಯ 2018–19ರ Situational Assessment Survey ಪ್ರಕಾರ ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬಗಳ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪಾಲು 2012–13ರ ಶೇ.47.9ರಿಂದ 2018–19ರಲ್ಲಿ ಶೇ.37.7ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದ್ದರೆ, ಕೂಲಿ ಆದಾಯದ ಪಾಲು ಶೇ.32.2ರಿಂದ ಶೇ.40.3ಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು.

ಅಂದರೆ ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಕೂಲಿ ಆದಾಯದ ಮಹತ್ವ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ಹಿನ್ನೆಲೆ. ಇಂತಹ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಅಗತ್ಯ. ಕೃಷಿ ವಲಯದ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಒಂದೇ ಕಾರಣವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸಾಲದ ಒತ್ತಡ, ಕುಟುಂಬದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಆರ್ಥಿಕ ಅಸ್ಥಿರತೆ, ಬೆಳೆ ನಷ್ಟ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಪಾಯ, ಆದಾಯದ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕನಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದುದು ಯಾವುದು ? :   ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ, ಕೃಷಿಯೇತರ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶ, ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಅಪಘಾತ ವಿಮೆ, ನ್ಯಾಯಯುತ ಕೂಲಿ, ಸುಲಭ ಸಾಲ, ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತ ನೆರವು, ಇವೆಲ್ಲವೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಭಾಗವಾಗಬೇಕು. ಕೃಷಿ ಉಳಿಯಬೇಕಾದರೆ ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬವೂ ಉಳಿಯಬೇಕು. ರೈತ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ತಡೆಯುವುದು ಕೇವಲ ಸಾಲ ಮನ್ನಾ ಅಥವಾ ಪರಿಹಾರದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಕೃಷಿಯಿಂದ ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಗೌರವಯುತ ಆದಾಯ ಸಿಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.  ರೈತನ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಆದರೆ ಅದರಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ರೈತನನ್ನೂ, ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕನನ್ನೂ ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂಟಿಯಾಗದಂತೆ ಮಾಡುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು.

ಪ್ರತಿದಿನ ಕೃಷಿ-ಗ್ರಾಮೀಣ-ಪರಿಸರ-ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ  ನಮ್ಮ “ದ ರೂರಲ್‌ ಮಿರರ್.ಕಾಂ”WhatsApp Channel  ಫಾಲೋಮಾಡಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡಿ

NCRB data shows that 10,546 people involved in India’s farming sector died by suicide in 2024, including 4,633 farmers/cultivators and 5,913 agricultural labourers. The total was 2.2% lower than in 2023, but agricultural labourers accounted for nearly 56% of farm-sector suicide deaths. Maharashtra recorded the highest number at 3,824, followed by Karnataka at 2,971; Karnataka’s figure was about 22.6% higher than the previous year. NCRB cautions that its data records occupation and does not establish a direct causal link between agriculture and suicide.