ಭಾರತದ ಸ್ವದೇಶಿ ಉಪಗ್ರಹ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ‘ನ್ಯಾವಿಕ್’ಗೆ ಬಲ ತುಂಬುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಇಸ್ರೋ) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30ರಂದು NVS-03 ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದೆ. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾದ ಸತೀಶ್ ಧವನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದ ಎರಡನೇ ಉಡಾವಣಾ ವೇದಿಕೆಯಿಂದ ರಾತ್ರಿ 11.51ಕ್ಕೆ GSLV-F18 ರಾಕೆಟ್ ಮೂಲಕ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಇಸ್ರೋ ತಿಳಿಸಿದೆ.
NVS-03 ಉಪಗ್ರಹವು ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಉಪಗ್ರಹ ಸರಣಿಯ ಮೂರನೇ ಉಪಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. ದೇಶದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉಪಗ್ರಹ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಸೇವೆಗಳ ನಿರಂತರತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ನ್ಯಾವಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಏಕೆ ಮಹತ್ವದ ಉಪಗ್ರಹ? : ನ್ಯಾವಿಕ್ (Navigation with Indian Constellation) ಭಾರತದ ಸ್ವದೇಶಿ ಉಪಗ್ರಹ ಆಧಾರಿತ ಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಧಾರ, ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಮತ್ತು ಸಮಯದ ಮಾಹಿತಿ ಒದಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಭೂಭಾಗದ ಜೊತೆಗೆ ದೇಶದ ಗಡಿಗಳಾಚೆ ಸುಮಾರು 1,500 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ವರೆಗಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ.
ಇಸ್ರೋ ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕಾರ, NVS-03 ಉಪಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸ್ವದೇಶಿ ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರದ ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರಗಳೂ ಇರಲಿವೆ. ಈಗಿರುವ L5 ಮತ್ತು S ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ L1 ಸಿಗ್ನಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಸೇವೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ನೆರವಾಗಲಿದೆ.
NVS-02 ವೈಫಲ್ಯದ ಬಳಿಕ ಬದಲಾದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ : 2025ರ ಜನವರಿ 29ರಂದು GSLV-F15 ರಾಕೆಟ್ ಮೂಲಕ ಉಡಾವಣೆಯಾಗಿದ್ದ NVS-02 ಉಪಗ್ರಹವು ನಿಗದಿತ ಕಕ್ಷೆಗೆ ತಲುಪುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸಿತ್ತು. ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಮುಂದಿನ ಕಕ್ಷೆ ಏರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
ವೈಫಲ್ಯದ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹದ ಪ್ರೊಪಲ್ಷನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಕ್ಸಿಡೈಸರ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಪೈರೋ ವಾಲ್ವ್‌ಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲನಾ ಸಂಕೇತ ತಲುಪದಿರುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಎಂಜಿನ್‌ಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಆಕ್ಸಿಡೈಸರ್ ಹರಿಯದೆ, ಉಪಗ್ರಹವು ನಿಗದಿತ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ NVS-03 ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪೈರೋ ವಾಲ್ವ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಹತ್ವದ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಬದಲಾವಣೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಉಪಗ್ರಹದಲ್ಲಿನ ಪೈರೋ ವಾಲ್ವ್‌ಗಳನ್ನು ಉಡಾವಣೆಗೆ ಮುನ್ನವೇ ತೆರೆದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಉಡಾವಣೆ ನಡೆಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಇಸ್ರೋ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇಸ್ರೋದ 51 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.
ಉಡಾವಣೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೂ ಮುಂದಿನ ಹಂತಗಳು ನಿರ್ಣಾಯಕ : GSLV-F18 ರಾಕೆಟ್ NVS-03 ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಭೂಸ್ಥಿರ ವರ್ಗಾವಣೆ ಕಕ್ಷೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಅದರ ಉದ್ದೇಶಿತ ಕಕ್ಷೆಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ಮುಂದಿನ ಕಕ್ಷೆ ಏರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಬೇಕಿದೆ. ಬಳಿಕ ಉಪಗ್ರಹದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಸೇವೆಗೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೀಗಾಗಿ, ರಾಕೆಟ್ ಉಡಾವಣೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಉಪಗ್ರಹವು ನಿಗದಿತ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಮತ್ತು ಅದರ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದೂ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದ ಸ್ವದೇಶಿ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಲಯದ ಗಮನ ನೆಟ್ಟಿದೆ.
The Indian Space Research Organisation (ISRO) is scheduled to launch the NVS-03 navigation satellite aboard the GSLV-F18 rocket on October 30, 2026, at 11:51 p.m. IST from Sriharikota. The satellite is part of India’s second-generation NavIC navigation system and carries an indigenous atomic clock alongside other atomic clocks. It will also introduce the L1 signal in addition to the existing L5 and S signals. Following the NVS-02 mission failure in January 2025, ISRO has adopted changes to the satellite’s pyrotechnic valve configuration. Successful orbit-raising operations and system validation will be essential before NVS-03 can provide navigation services
