ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೇದಾರನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ವಾರ್ಷಿಕ ಚಾರ್ಧಾಮ್ ಯಾತ್ರೆ ಈ ಬಾರಿ ಭಕ್ತರ ದಾಖಲೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜತೆಗೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದಲೂ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿದೆ. 2026ರ ಯಾತ್ರಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇದಾರನಾಥದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 73 ಟನ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 3.4 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಕೇದಾರನಾಥ ನಗರ ಪಂಚಾಯತ್ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಬಾರಿ ಸುಮಾರು 19.33 ಲಕ್ಷ ಭಕ್ತರು ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷ 17.69 ಲಕ್ಷ ಭಕ್ತರು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 21.40 ಟನ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿತ್ತು. 2024ರಲ್ಲಿ 26.10 ಟನ್ ಹಾಗೂ 2023ರಲ್ಲಿ 32.58 ಟನ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿತ್ತು.
ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯವೇ ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು : ಈ ಬಾರಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ತ್ಯಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 51.5 ಟನ್ ಒಣ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮತ್ತು 22 ಟನ್ ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸೇರಿದೆ. ನೀರಿನ ಬಾಟಲಿಗಳು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲಿಗಳು, ಚಿಪ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇನ್ಸ್ಟಂಟ್ ನೂಡಲ್ಸ್ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ಗಳು, ರಟ್ಟಿನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಟೆಟ್ರಾ ಪ್ಯಾಕ್ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಒಣ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳಾಗಿವೆ.
ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಭೂಭರ್ತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲೇವಾರಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಒಣ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವ (ಬೇಲಿಂಗ್) ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿ, ಸೋನ್ಪ್ರಯಾಗ್ಗೆ ಸಾಗಿಸಿ ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಗರ ಪಂಚಾಯತ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ತ್ಯಾಜ್ಯ ಹೊತ್ತು ತಂದ 6,000 ಭಕ್ತರು! : ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ‘ಕ್ಯಾರಿ ಮೀ ಬ್ಯಾಕ್’ (Carry Me Back) ಅಭಿಯಾನ ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ಜೂನ್ 1ರಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 6,000 ಭಕ್ತರು ಪಾಲ್ಗೊಂಡು 14 ಟನ್ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಪರಿಸರದಿಂದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಹೊತ್ತು ತಂದಿದ್ದಾರೆ.
ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಸುಮಾರು 1.5 ಕಿ.ಮೀ. ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಭಕ್ತರು ಒಂದರಿಂದ ಐದು ಕೆ.ಜಿ. ತೂಕದ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ಗಳನ್ನು ತಂದು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಆಡಳಿತ ಹೊಂದಿದೆ.
ಚಾರ್ಧಾಮ್ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ 65.65 ಲಕ್ಷ ಭಕ್ತರು : 2026ರ ಚಾರ್ಧಾಮ್ ಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಹೇಮಕುಂಡ್ ಸಾಹಿಬ್ಗೆ ಒಟ್ಟು 65.65 ಲಕ್ಷ ಭಕ್ತರು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ 51.07 ಲಕ್ಷ ಇತ್ತು. ಅಂದರೆ ಈ ಬಾರಿ ಸುಮಾರು ಶೇ.29ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ.
ಭಕ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದ ಜತೆಗೆ ವಾಹನ ಸಂಚಾರ, ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಸವಾಲುಗಳೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಯಾತ್ರಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಪರಿಸರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತೆ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದಿದೆ.
ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದರೂ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಯಾತ್ರೆಯ ಪಾವಿತ್ರ್ಯ ಕಾಪಾಡುವುದರ ಜತೆಗೆ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳ ಪರಿಸರವನ್ನೂ ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದು ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಯಾತ್ರಿಕನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.
Kedarnath generated around 73 tonnes of waste during the 2026 Char Dham Yatra, nearly 3.4 times more than the previous year. A record 19.33 lakh pilgrims visited the shrine. The waste included plastic bottles, food packaging and organic waste. Under the ‘Carry Me Back’ initiative, around 6,000 pilgrims helped transport 14 tonnes of waste downhill, highlighting growing environmental challenges in the Himalayan pilgrimage region.


