ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ನಿಜವಾದ ಜೀವಾಳ ಎಂದರೆ ಮಣ್ಣು. ಆದರೆ ಇಂದು ಆ ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಗಂಭೀರ ಕುಸಿತದ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತಿರುವುದು ಕೇವಲ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ದೇಶದ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಗೆ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಮಣ್ಣು ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಬೆಳೆ ಆರೋಗ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಬೆಳೆ ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಆಹಾರ ಪೌಷ್ಟಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ; ಆಹಾರ ಪೌಷ್ಟಿಕವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯವೂ ಸದೃಢವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸರಪಳಿಯ ಮೂಲವೇ ಮಣ್ಣು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಮರೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಆತಂಕಕಾರಿ.
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆ, ಏಕಬೆಳೆ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಅಂಶಗಳ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಸಹಜ ಫಲವತ್ತತೆ ದಿನೇದಿನೇ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ. ನೈಟ್ರೋಜನ್–ಫಾಸ್ಫರಸ್–ಪೊಟಾಶ್ (NPK) ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಮೇಲಿನ ಅತಿಯಾದ ಅವಲಂಬನೆಯು ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಜಿಂಕ್, ಸಲ್ಫರ್, ಬೋರಾನ್, ಕಬ್ಬಿಣ ಮುಂತಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ ಕುಗ್ಗುತ್ತಿದೆ, ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇಳಿಯುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲೂ ಹಿಂಜರಿಕೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಮಣ್ಣು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಕಣಗಳ ಸಮೂಹವಲ್ಲ; ಅದು ಜೀವಂತ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳು, ಹುಳುಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾಗಳು ಸೇರಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಪೋಷಕಾಂಶ ಚಕ್ರವನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಅತಿಯಾದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಈ ಜೀವಂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಜೀವಂತಿಕೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಆಹಾರವೂ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನೀಮಿಯಾ, ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಮುಂತಾದ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟು ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸುಮಾರು 95% ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆಯೇ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಯೂರೋಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ EIT Food ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ. ಮಣ್ಣು ಹಾಳಾದರೆ, ಆಹಾರದ ಭವಿಷ್ಯವೇ ಹಾಳಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶ ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಮಣ್ಣು ಕಾರ್ಬನ್ನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಣ್ಣಿನ ಹಾನಿಯು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಹ ಪರಿಹಾರವಾಗಬಹುದು.
ಈ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ, ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಸಮಗ್ರ ಪೋಷಕಾಂಶ ನಿರ್ವಹಣೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ತ್ಯಜಿಸುವುದಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಸಾವಯವ ಗೊಬ್ಬರ, ಹಸುಗೊಬ್ಬರ, ಕಂಪೋಸ್ಟ್, ವರ್ಮಿಕಂಪೋಸ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಬಯೋ-ಫರ್ಟಿಲೈಸರ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಮಣ್ಣು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕಾಂಶ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡಬಹುದು.
ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಕುಸಿತದ ಪರಿಣಾಮ ಕೇವಲ ರೈತರ ಹೊಲಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ. ಅದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನೇ ಕದಡುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳದು. ಮಣ್ಣು ಫಲವತ್ತತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕೃಷಿ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಸಾಲದ ಒತ್ತಡ ತೀವ್ರವಾಗುತ್ತದೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಕಷ್ಟ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮದಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೆಚ್ಚುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಣ್ಣು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ರೈತರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ.
ಭಾರತದ ಮಣ್ಣು ಇಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತಿದೆ, “ಸಮತೋಲನ ಇಲ್ಲದ ಕೃಷಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿಯದು.” ಮಣ್ಣನ್ನು ಉಳಿಸುವುದೇ ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು, ರೈತರ ಆದಾಯವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಸರ್ಕಾರ, ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ರೈತರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮಣ್ಣು ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸಮಯ ಇದು.
ಮಣ್ಣು ಉಳಿದರೆ ಕೃಷಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ; ಕೃಷಿ ಉಳಿದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತ ಸಮೃದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ; ಮಣ್ಣಿನ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಪಾಡುವುದು ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯ ಕಾಪಾಡಿದಂತೆ.
