ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವವನು ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಬಹುದು; ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯನೊಳಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವವನೇ ಗುರು.
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 5 ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ದಿನಾಂಕವಲ್ಲ. ಭಾರತದ ದ್ವಿತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ, ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ಡಾ. ಸರ್ವಪಳ್ಳಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನವಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ ಈ ದಿನ, ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಕತ್ವದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಮರುಚಿಂತಿಸುವ ಅವಕಾಶವೂ ಹೌದು.
ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನಾಚರಣೆ ಒಂದು ಹಬ್ಬ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಅದು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನಮಸ್ಕಾರ. ನಮಗೆ ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಸಿದವರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಬದುಕನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಲಿಸಿದವರವರೆಗೆ—ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗುರುವನ್ನೂ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಿನ.
ಶಿಕ್ಷಕನಿಗೂ ಗುರುವಿಗೂ ಇರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸ: ಶಿಕ್ಷಕ ಪಾಠವನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಗುರು ಬದುಕನ್ನು ಓದಲು ಕಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಿಕ್ಷಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಗುರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾನೆ. ಶಿಕ್ಷಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ಗುರು ಜೀವನದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಿಕ್ಷಕ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ತೆರೆಸುತ್ತಾನೆ; ಗುರು ಮನಸ್ಸನ್ನು ತೆರೆಸುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗುರು ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿರಬಹುದು; ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕ ಗುರುವಾಗುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಲ್ಲ.
ಭಾರತೀಯ ಜ್ಞಾನಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ‘ಗುರು’ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ದೊರೆತಿರುವ ಸ್ಥಾನ ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ವಿಶಿಷ್ಟ. ಅಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಕಳೆಯುವವನೇ ಗುರು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಆ ಅಂಧಕಾರ ಕೇವಲ ಅಕ್ಷರಜ್ಞಾನದ ಕೊರತೆಯಲ್ಲ. ಅಹಂಕಾರ, ಅವಿವೇಕ, ಅಸತ್ಯ, ಭಯ, ಸಂಕುಚಿತ ಮನಸ್ಸು—ಇವುಗಳನ್ನೂ ಕಳೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಗುರು ಬೆಳಕನ್ನು ಕೊಡುವವನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಆ ಬೆಳಕನ್ನು ಕಾಣುವ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕೊಡುವವನು: ವಿದ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಪದವಿಯಲ್ಲ.ಇಂದು ಶಿಕ್ಷಣದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಅಂಕ, ಪದವಿ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆದಾಯದ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ವಿದ್ಯೆಯ ಗುರಿ ಅದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು.
“ಸಾ ವಿದ್ಯಾ ಯಾ ವಿಮುಕ್ತಯೇ” ಎಂಬ ಚಿಂತನೆಯಂತೆ, ನಿಜವಾದ ವಿದ್ಯೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಅಜ್ಞಾನ, ಮೂಢನಂಬಿಕೆ, ಭಯ, ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಕುಚಿತ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಬೇಕು.
ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆದವನು ವಿದ್ಯಾವಂತನಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ತಾನು ತಿಳಿದಿರುವುದನ್ನು ವಿನಯದಿಂದ ಬಳಸುವವನು, ತಿಳಿಯದಿರುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವವನು, ಸತ್ಯವನ್ನು ಹುಡುಕುವವನು, ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ನೋವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಷ್ಟೇ ಮತ್ತೊಬ್ಬರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನೂ ಗೌರವಿಸುವವನು—ಅವನೇ ನಿಜವಾದ ವಿದ್ಯಾವಂತ. ಅಂತಹ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದೇ ಶಿಕ್ಷಣದ ದೊಡ್ಡ ಗುರಿ.
ಗುರುಕುಲದಿಂದ ಗೂಗಲ್ವರೆಗೆ: ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಕ್ಕಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಗುರುವಿನ ಬಳಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಜ್ಞಾನವೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ. ಒಂದು ಮೊಬೈಲ್ನಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳು. ಒಂದೇ ಕ್ಲಿಕ್ನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಾಹಿತಿಗಳು. ಒಂದು ಹುಡುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉತ್ತರಗಳು. ಗುರುಕುಲದ ಕಾಲದಿಂದ ಗೂಗಲ್ನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ: ಮಾಹಿತಿ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಜ್ಞಾನವೂ ಹೆಚ್ಚಿದೆಯೇ? ಜ್ಞಾನ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ವಿವೇಕವೂ ಹೆಚ್ಚಿದೆಯೇ? ಮಾಹಿತಿ ನಮಗೆ ಏನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನ ಏಕೆ ಎಂದು ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವೇಕ ಯಾವುದು ಸರಿಯೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೌಲ್ಯಗಳು ಸರಿಯಾದುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬದುಕಲು ಕಲಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಹಂತಗಳ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವವನೇ ಶಿಕ್ಷಕ.
AI ಬಂದರೂ ಗುರುವಿನ ಅಗತ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ : ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕ್ಷಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಬಲ್ಲದು. ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಬಲ್ಲದು. ಕಲಿಕೆಯ ವೇಗವನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಲ್ಲದು. ಆದರೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇವಲ ಮಾಹಿತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆ ಅಲ್ಲ.
AI ಉತ್ತರ ನೀಡಬಹುದು; ಆದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಮೌನದ ಹಿಂದಿರುವ ನೋವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಾರಿಯೂ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾರದು. ತಪ್ಪನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಆ ತಪ್ಪಿನ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತುಂಬುವುದು ಬೇರೆ ವಿಷಯ.
ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ “ನೀನು ಮಾಡಬಲ್ಲೆ” ಎಂದು ಹೇಳುವ ಒಂದು ಕ್ಷಣ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೂರಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಶಿಕ್ಷಣವಾಗಬಹುದು.
ಹೀಗಾಗಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಶಿಕ್ಷಕ AIಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. AI ಯನ್ನು ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನು ಮನುಷ್ಯನಾಗಿ ರೂಪಿಸುವುದು ಆತನ ನಿಜವಾದ ಪಾತ್ರ.
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊಳಗಿನ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಹೊರತರುವವನು: ಒಬ್ಬ ಶಿಲ್ಪಿ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ರೂಪವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದಂತೆ, ಶಿಕ್ಷಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊಳಗೆ ಅಡಗಿರುವ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಬೇಕು. ಶಿಕ್ಷಕನ ಶಿಸ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಠಿಣವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಅವನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅಸಮಾಧಾನ ಮೂಡಿಸಬಹುದು. ಅವನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಗೊಂದಲ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಕಾಲ ಕಳೆದಾಗ ಅದರ ಅರ್ಥ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ತನ್ನನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಅಲ್ಲ; ರೂಪಿಸಲು ಆಗಿತ್ತು ಎಂಬ ಅರಿವು ಬರುತ್ತದೆ. ನಿಜವಾದ ಶಿಕ್ಷಕ ತನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಮೇಲೆ ಹೇರುವುದಿಲ್ಲ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊಳಗಿರುವ ಅವನದೇ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅರಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಶಿಕ್ಷಣದ ಅಂತಿಮ ಪ್ರಶ್ನೆ : ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಶಾಲೆ ಬೇಕು. ಉತ್ತಮ ಕೋಚಿಂಗ್ ಬೇಕು. ಉತ್ತಮ ಅಂಕ ಬೇಕು. ಉತ್ತಮ ಉದ್ಯೋಗ ಬೇಕು. ಆದರೆ ಈ ಎಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಿಂದೆ ಉಳಿಯಬಾರದು: “ನಮ್ಮ ಮಗು ಉತ್ತಮ ಮನುಷ್ಯನಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ?” ಪದವಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಸಹನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಸಂವಾದ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಸಹಾನುಭೂತಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಬುದ್ಧಿವಂತ ನಾಗರಿಕರು ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ನಾಗರಿಕರು ಬೇಕು.
ತರಗತಿಯೇ ಭವಿಷ್ಯದ ಸಮಾಜದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ : ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ತರಗತಿಯಲ್ಲೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಶಿಕ್ಷಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ ಸತ್ಯ ಹೇಳುವುದನ್ನು ಕಲಿಸಿದಾಗ ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಾಗರಿಕ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಕಲಿಸಿದಾಗ ಭವಿಷ್ಯದ ಸಂಶೋಧಕ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಕಲಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಬಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸೋಲಿನ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲು ಕಲಿಸಿದಾಗ ಭವಿಷ್ಯದ ನಾಯಕ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಕ ಕೇವಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವವನಲ್ಲ; ಭವಿಷ್ಯದ ಸಮಾಜವನ್ನು ರೂಪಿಸುವವನು.
ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನ: ಸನ್ಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನ : ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನದಂದು ಹೂವು ನೀಡುವುದು, ಶುಭಾಶಯ ಹೇಳುವುದು, ಸನ್ಮಾನಿಸುವುದು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಆಳದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೂ ಆತ್ಮಾವಲೋಕನದ ದಿನ. ನಾನು ಪಾಠ ಬೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆಯೇ ಅಥವಾ ಪಠ್ಯ ಮುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆಯೇ? ನಾನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಅಂಕವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆಯೇ ಅಥವಾ ಅವನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆಯೇ? ನಾನು ತಪ್ಪಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆಯೇ ಅಥವಾ ತಪ್ಪಿನಿಂದ ಕಲಿಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆಯೇ? ನನ್ನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆಯೇ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊಳಗಿನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆಯೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಕ ತನ್ನೊಳಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕಿದಾಗ ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನಾಚರಣೆ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಗುರು : ನಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಶಿಕ್ಷಕರೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಬೋಧಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾಠ ನೆನಪಿರದೇ ಇರಬಹುದು. ಹೇಳಿದ ಎಲ್ಲ ಸೂತ್ರಗಳು ನೆನಪಿರದೇ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕ ಒಂದು ದಿನ ಹೇಳಿದ “ನೀನು ಮಾಡಬಲ್ಲೆ” ಎಂಬ ಮಾತು ಮಾತ್ರ ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ನೆನಪಿರಬಹುದು. ನಾವು ಸೋತಾಗ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟ ನಂಬಿಕೆ ನೆನಪಿರಬಹುದು. ನಾವು ನಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಅರಿಯುವ ಮೊದಲೇ ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ಕ್ಷಣ ನೆನಪಿರಬಹುದು. ಅದೇ ನಿಜವಾದ ಗುರುತ್ವ. ಗುರುವಿನ ಮಹತ್ವ ಅವನು ಎಷ್ಟು ಪಾಠಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದನೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ; ಅವನಿಂದ ಎಷ್ಟು ಬದುಕುಗಳು ಬದಲಾಗಿವೆ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಇದೆ.
ಗುರುತ್ವದ ಪುನರ್ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಇಂದಿನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಗುರು ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನಭಂಡಾರವಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ. ಆತ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ದಿಕ್ಕು ತೋರಿಸುವ ದಿಕ್ಸೂಚಿಯಾಗಬೇಕು. ಕೇವಲ ಉಪದೇಶಕನಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ; ತನ್ನ ಬದುಕಿನ ಮೂಲಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮಾದರಿಯಾಗಬೇಕು. ಕೇವಲ ಉತ್ತರಗಳ ವಿತರಕನಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ; ಸರಿಯಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುವವನಾಗಬೇಕು. ಕೇವಲ ತರಗತಿಯ ನಾಯಕನಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ; ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಸಹಯಾತ್ರಿಯಾಗಬೇಕು. ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ — ಗುರು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯನನ್ನು ತನ್ನಂತಾಗಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನನ್ನೇ ಅವನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರೂಪವಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ಆಧುನಿಕ ಗುರುತ್ವದ ಪುನರ್ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ.
ಗುರುವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಸಮಾಜವೇ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಸಮಾಜ : ಒಂದು ಸಮಾಜ ತನ್ನ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಗೌರವ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಆ ಸಮಾಜ ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಸೂಚಕ. ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಗೌರವ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸನ್ಮಾನಿಸುವುದಲ್ಲ. ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬೇಕು. ಸೃಜನಶೀಲತೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಬೇಕು. ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಬೇಕು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬೇಕು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಗೌರವ ಬೇಕು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ನಂಬಿಕೆ ಬೇಕು. ಶಿಕ್ಷಕನನ್ನು ಕೇವಲ ಫಲಿತಾಂಶ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಯಂತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥವೇ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕಾಲ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗುರುಕುಲಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ತರಗತಿಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಬೋಧನಾ ವಿಧಾನಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಕಪ್ಪುಫಲಕದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರದೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಪುಸ್ತಕದ ಜೊತೆಗೆ AI ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮನುಷ್ಯನೊಳಗೆ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಎಂದಿಗೂ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆ ಅಗತ್ಯ ಇರುವವರೆಗೆ ಗುರು ಬೇಕು. ಯಂತ್ರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು; ಗುರು ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಪುಸ್ತಕ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು; ಗುರು ಆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಧೈರ್ಯ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. AI ಉತ್ತರ ನೀಡಬಹುದು; ಗುರು ಯಾವ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಿಕ್ಷಕ ಒಂದು ದೀಪ. ಅವನು ಬೆಳಗುತ್ತಾನೆ. ಆ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ದೀಪ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ. ಆ ದೀಪದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು. ಹೀಗೆ ಬೆಳಕು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನಾಚರಣೆ ಎಂದರೆ ಒಂದು ದಿನ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲ. ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಳೆಯಲು ಬೆಳಕು ನೀಡಿದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗುರುವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
ನಮ್ಮ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಅಕ್ಷರ ಕಲಿಸಿದ ಗುರುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು, ನಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿದ ಗುರುಗಳವರೆಗೆ; ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ನಮಗಿಂತ ಮೊದಲು ಗುರುತಿಸಿದವರಿಂದ ಹಿಡಿದು, ನಮ್ಮ ಸೋಲಿನಲ್ಲೂ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ನಂಬಿಕೆ ಇಟ್ಟವರವರೆಗೆ—ಅಂತಹ ಎಲ್ಲ ಗುರುಗಳಿಗೆ ಈ ದಿನ ಕೃತಜ್ಞತೆಯ ನಮನ.
ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕ ಒಂದು ತರಗತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಒಬ್ಬ ಗುರು ಒಂದು ಬದುಕನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಗುರುತ್ವ ಒಂದು ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲದು.
ಶಿಕ್ಷಕರ ದಿನಾಚರಣೆಯಂದು ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಶುಭಾಶಯ ಹೇಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡ ಗೌರವವೆಂದರೆ, ಅವರು ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಬಿತ್ತಿದ ಜ್ಞಾನದ ಬೀಜವನ್ನು ನಮ್ಮ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮೌಲ್ಯವಾಗಿ ಅರಳಿಸುವುದು.
ಗುರುಭ್ಯೋ ನಮಃ.
✍️ ಕುಮಾರ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಮುಳಿಯಾಲ
ಪ್ರತಿದಿನ ಕೃಷಿ-ಗ್ರಾಮೀಣ-ಪರಿಸರ-ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ನಮ್ಮ “ದ ರೂರಲ್ ಮಿರರ್.ಕಾಂ”WhatsApp Channel ಫಾಲೋಮಾಡಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
