ಭಾರತ ಇಂದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಯುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 2023–24ರ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 65% ಜನರು 35 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 27% ಜನರು 15–29 ವರ್ಷದ ಯುವಜನತೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಭಾರತಕ್ಕೆ ದೊರೆತಿರುವ ಅಪರೂಪದ Demographic Dividend (ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಲಾಭಾಂಶ). ಆದರೆ ಈ ಅವಕಾಶ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ. ಮುಂದಿನ ಎರಡು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಯುವಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಭಾರವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಇಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.
ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಸಹಜವಾಗಿ ಮೂಡುತ್ತದೆ—ಇಂದಿನ ಯುವಕರು ಮೊದಲು ಸಹಕಾರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕೇ? ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕೇ? ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ನೆಲೆಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಬೇಕೇ?
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಉತ್ತರಕ್ಕಿಂತ ವಾಸ್ತವಿಕ ಉತ್ತರ ಅಗತ್ಯ.
ಇಂದಿನ ಯುವಕರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು ಹಿಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿನವರಿಗಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (Artificial Intelligence), ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಜೀವನ ವೆಚ್ಚ, ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿನ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯದ ಕೊರತೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವರ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಿವೆ.
Periodic Labour Force Survey (PLFS) 2023–24 ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಯುವಕರಲ್ಲಿ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಇನ್ನೂ ಗಮನಾರ್ಹ ಸವಾಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ India Skills Report 2025 ಪ್ರಕಾರ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕೌಶಲ್ಯ (Employability Skills) ಹೊಂದಿರುವ ಯುವಕರ ಪ್ರಮಾಣ ಇನ್ನೂ ಶೇ. 50ರಷ್ಟೇ ಇದೆ. ಅಂದರೆ, ಪದವಿ ಪಡೆದರೆ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ; ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಕೌಶಲ್ಯವೂ ಇರಬೇಕು.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಯುವಕರ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ ಸ್ಥಿರ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಆಗಿರಬೇಕು.
ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರನಾದ ಯುವಕನಿಗೆ ಸಮಾಜದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಲು ಸಮಯ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದಾಯದ ಮೂಲವೇ ಇಲ್ಲದ ಯುವಕನಿಂದ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲ. ಬದುಕಿನ ನೆಲೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗದೆ ಸೇವೆಯ ಕನಸುಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಉಳಿಯುವುದು ಕಷ್ಟ.
ಇದರರ್ಥ ರಾಜಕೀಯ ಅಥವಾ ಸಹಕಾರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವು ಕೇವಲ ಹುದ್ದೆ, ಪ್ರಭಾವ ಅಥವಾ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಬಾರದು; ಸಮಾಜ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯಾಗಬೇಕು.
ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಕೆಲವು ಕಡೆ ಯುವಕರನ್ನು ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಯತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಬದಲು ಗುಂಪುಗಾರಿಕೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಅವರ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.
ಸಹಕಾರ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಯುವಕರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8.5 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 30 ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕೃಷಿ, ಹೈನುಗಾರಿಕೆ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯಮ—ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬಲವಾದ ಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.
ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಅಗತ್ಯ ಕೇವಲ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವುದಲ್ಲ. ಸಹಕಾರದ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು, ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ಗಳನ್ನು, ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಕೃಷಿ ಘಟಕಗಳನ್ನು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಸಹಕಾರ.
Startup India ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ 1.7 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆತಿದ್ದು, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿವೆ. ಯುವಕರು ಸಹಕಾರ ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೂ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು.
ರಾಜಕೀಯವೂ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವೇ ಸರಿ. ಆದರೆ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಬರುವ ಯುವಕರು ಮೊದಲು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವೃತ್ತಿ, ಉದ್ಯಮ ಅಥವಾ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಅವರ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಜನಪರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯವನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕಿಂತ ಅವಲಂಬನೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.
ಇಂದಿನ ಭಾರತದ ಅಗತ್ಯ ಉದ್ಯೋಗ ಹುಡುಕುವ ಯುವಕರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ; ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಯುವಕರು (Job Creators). ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ, ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಹಣಕಾಸಿನ ಅರಿವು, ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀತಿ (NEP 2020) ಸಹ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಉದ್ಯೋಗ, ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ Skill India Mission, PM Vishwakarma, PMEGP, National Cooperative Policy ಮುಂತಾದ ಯೋಜನೆಗಳು ಯುವಕರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗದ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಹೀಗಾಗಿ ಇಂದಿನ ಯುವಜನತೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಆದ್ಯತೆಯ ಕ್ರಮ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ—ಮೊದಲು ಕೌಶಲ್ಯ, ನಂತರ ಆದಾಯ, ಆ ಬಳಿಕ ಸಮಾಜಸೇವೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವ.
ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸದೃಢನಾದ ಯುವಕ ಸಹಕಾರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ಹೊಸ ಮೌಲ್ಯ ತರುತ್ತಾನೆ; ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೂ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಸಮಾಜಕ್ಕೂ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯ ಕೇವಲ ಯುವಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲ; ಅವರ ಕೌಶಲ್ಯ, ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ, ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ದೂರದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದಿನ ಯುವಜನತೆಗೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಂದೇಶ ಒಂದೇ—
“ಮೊದಲು ನಿಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಿ. ನಂತರ ಸಮಾಜವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿ. ಆಗ ಸಹಕಾರವೂ ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ, ರಾಜಕೀಯವೂ ಗುಣಮಟ್ಟ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ಸಮೃದ್ಧಿಯತ್ತ ಸಾಗುತ್ತದೆ.”
India’s greatest strength is its young population, but demographic advantage alone is not enough. Before entering politics or public leadership, young people should focus on developing skills, achieving financial independence, and creating employment opportunities. Strong economic foundations enable better leadership, stronger cooperatives, and more meaningful public service. A self-reliant youth is the true foundation of a prosperous nation.
