ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಾಲ್ಘರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ 13 ರೈತ ಗುಂಪುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರದ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೂಲಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ₹21 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಹಣವನ್ನು ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮಾದರಿಯಾಗಿವೆ. ಭತ್ತದ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕೂಲಿ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಸರಳವಾದ ಸಹಕಾರಿ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
ಪಾನಿ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ‘ಫಾರ್ಮರ್ ಕಪ್’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಡಿ ಸಂಘಟಿತರಾದ ಈ ರೈತರು, ತಮ್ಮ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಹೊರಗಿನ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು ಪರಸ್ಪರರ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ‘ಇರ್ಜಿಕ್’ (Irjik) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರು ಸರದಿಯಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೈತರ ಹೊಲಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಶ್ರಮ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಭತ್ತದ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಾಟಿ, ಕಳೆ ತೆಗೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಕೊಯ್ಲು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ಕೂಲಿಯಾಗಿ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಪರಸ್ಪರರ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ರೈತರು ಈ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ವಸಾಯಿ ಪ್ರದೇಶದ ಗವ್‌ದೇವಿ ಮಹಿಳಾ ರೈತ ಗುಂಪು ₹3.4 ಲಕ್ಷ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಿದ್ದರೆ, ನವಾಜೆ ಪ್ರದೇಶದ ಪುಣ್ಯಾಯಿ ಮಹಿಳಾ ರೈತ ಗುಂಪು ₹2.04 ಲಕ್ಷ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಿದೆ.
ಈ ಸಹಕಾರ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಹಣದ ಉಳಿತಾಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ರೈತರ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಬಾಂಧವ್ಯ, ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು ಆತ್ಮೀಯತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬರ ಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ನೆರವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚದ ನಡುವೆ, ರೈತರು ತಮ್ಮ ಶ್ರಮವನ್ನೇ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪಾಲ್ಘರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಈ ರೈತ ಗುಂಪುಗಳು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿವೆ.
Thirteen farmer groups in Maharashtra’s Palghar district have collectively saved over ₹21 lakh in agricultural labour costs by practising a traditional community-based labour-sharing system called ‘Irjik’. Supported through Paani Foundation’s Farmer Cup, farmers work on one another’s farms in rotation, helping complete activities such as rice transplantation, weeding and harvesting without hiring additional workers. The Gavdevi Women Farmer Group saved ₹3.4 lakh, while the Punyai Women Farmer Group saved ₹2.04 lakh. The initiative demonstrates how collective effort can reduce farming costs and strengthen rural community bonds.
